Chủ Nhật, 4 tháng 1, 2026

SƯƠNG XUÂN VÀ HOA ĐÀO - Tùy bút đặc sắc của Vũ Thư Hiên


Sương xuân và hoa đào

Tùy bút của Vũ Thư Hiên

Tôi bao giờ cũng hình dung Tết gắn liền với đất Bắc, nơi đi trước mùa xuân phải có một mùa đông. Mùa đông ở nơi này mỗi năm mỗi khác, nó có thể lạnh nhiều hay lạnh ít, độ ẩm có thể cao hay thấp, nhưng nhất thiết không thể không có gió bấc và mưa phùn. Không khí se lạnh làm cho con người phải co ro một chút, rùng mình một chút, chính là sự chuẩn bị không thể nào thiếu được để cho ta bước vào một cái mốc thời gian mới đối với mỗi người mỗi nhà. Thành thử ở Sài Gòn trùng vào những dịp xuân sang tôi vẫn không thấy lòng mình rung động cảm giác về cái Tết ruột rà, cái Tết đích thực. Xin các bạn Sài Gòn tha lỗi cho tôi nếu trong những lời của tôi có gì làm các bạn phật ý, nhưng mãi tới nay, sau nhiều Tết Sài Gòn, tôi vẫn chưa quen được với một ngày đầu năm phải phơi đầu dưới cái nắng chói chang và trầm mình trong cái nóng hầm hập, làm cho con người phải tìm đến với trái dưa hấu mọng nước trước khi ngồi vào mâm cỗ Tết có đủ thịt mỡ và dưa hành, bánh chưng và giò thủ. Ở mỗi nhà vẫn nghi ngút trầm hương thật đấy, ngoài đường xác pháo toàn hồng vẫn tràn ngập lối đi thật đấy, nhưng cái Tết dường như vẫn còn lạc bước nẻo nào, nó chưa hẳn là Tết, chưa đủ là Tết. Đành phải viện hai câu thơ mà nhiều người vốn không yêu thơ cũng thuộc, để giải thích nỗi nhớ về đất Bắc, để biện hộ cho cái cảm xúc không phải đạo của mình trước đất Sài Gòn cũng đã trở thành không kém thân thương:

Thứ Hai, 29 tháng 12, 2025

PHAN THỊ THUẬN - NGƯỜI LÀM LỤA TỪ TƠ SEN

NGƯỜI LÀM LỤA TƠ SEN

Hoàng Quốc Hải

Sỹ Nhiếp được các sử gia nước ta khen hết lời về công việc nội trị và ngoại giao, khiến trong ấm ngoài êm. Đặc biệt ông chăm lo đến việc khai dân trí, đời sau suy tôn ông là ‘’ Nam giao học tổ’’. Về các sản vật ông đưa sang biếu chúa Đông Ngô là Ngô Tôn Quyền để kết tình hòa hiếu, có các loại hương liệu như trầm hương, ngọc thông, xạ hương... Và các sản vật quí hiếm như ngọc trai, lưu ly, đồi mồi , sừng tê giác, ngà voi, vải trắng, vải lụa làm từ tơ tằm, tơ chuối, tơ dứa, tơ sen, cốc thủy tinh v.v....

Ngô Tôn Quyền đặc biệt ưa thích lụa tơ sen. Nhưng ông ta mê mẩn về các sản phẩm thủy tinh hơn, nên đã xin với Sỹ Nhiếp đưa thợ sang giúp Đông Ngô mở lò chế tác.

Thứ Hai, 22 tháng 12, 2025

THỰC HƯ CHUYỆN 100 CUNG NỮ TỰ TỬ CHẾT THEO VUA TRẦN?

Suối Giải Oan, khu di tích Yên Tử, Quảng Ninh. Ảnh: internet.

Chuyện về suối Giải oan Yên Tử: GIẢI OAN HAY HÀM OAN?
Nhà văn Hoàng Quốc Hải 

Sách “Cõi thiêng Yên Tử’ do ông Thi Sảnh (tức Thanh Sỹ giám đốc Sở Văn hóa Thể Thao và Du lịch kiêm chủ tịch Hội khoa học lịch sử tỉnh Quảng Ninh xuất bản trước năm 2000, hiện vẫn có giá trị lưu hành) và Giáo sư Hà Văn Tấn là tác giả. Sách dầy 40 trang cỡ 12-21 cm . Phần ông Thi Sảnh viết hai bài từ trang 20 đến trang 38.

Thứ Sáu, 19 tháng 12, 2025

ĐẰNG SAU NHỮNG CUỘC CÔNG KÍCH MANG DANH “YÊU NƯỚC”

 
ĐẰNG SAU NHỮNG CUỘC CÔNG KÍCH MANG DANH “YÊU NƯỚC” 
VÀO LỊCH SỬ, VĂN CHƯƠNG VÀ GIÁO DỤC
 
 
Trong thời gian vừa qua, xã hội Việt Nam nổi lên hiện tượng công kích, chia rẽ trên không gian mạng hết sức nghiêm trọng. Mở đầu là cuộc công kích vào Vua Gia Long và Tả quân Lê Văn Duyệt. Những kẻ hậu nhân, học hành vừa phải, chuyên nghề câu view / like trên các nền tảng mạng xã hội, đã tỏ ra hung hăng, bất kính với các tiền nhân. Họ tự cho mình cái quyền xúc phạm bằng bất kể ngôn từ xấu xa nào. Họ không phải là những nhà nghiên cứu sử học hay văn hoá, nhưng lại phán xét lịch sử còn hơn cả chuyên gia. Chỉ được cái lợi dụng kênh đông và dạn mồm mà nói năng bất chấp.

Thứ Sáu, 5 tháng 12, 2025

TRẦN ĐỨC THẢO VÀ ĐÊM Ả ĐÀO CHUI Ở ATK NĂM ẤY


NHÀ VĂN NGUYỄN TUÂN CHIÊU ĐÃI TRIẾT GIA 
TRẦN ĐỨC THẢO MỘT CHẦU HÁT CÔ ĐẦU CHUI Ở ATK

Trần Đức Thảo và đêm hát cô đầu chui ở ATK
Phan Ngọc Khuê ghi

Thời gian sống ở ATK (An Toàn Khu), tôi (Trần Đức Thảo) bị sai khiến làm mấy việc vơ vẩn như ngồi dịch những tài liệu cũ kỹ, mà rồi sau chẳng dùng được vào việc gì! Hoặc là theo chân mấy phái đoàn Trung ương đi thanh tra này nọ với vai trò của một cây cảnh: đi tới đâu cũng được giới thiệu là trí thức ở bên Tây mới về tham gia cách mạng! Rồi được vỗ tay, hoan hô. Chứ chẳng làm được một việc gì hữu ích cả!

Thứ Năm, 4 tháng 12, 2025

GỬI VỀ BỘ NỘI VỤ: HÃY ĐỂ HỒN CỦA NHỮNG NGÔI LÀNG ĐƯỢC YÊN !!!


GỬI VỀ BỘ NỘI VỤ: HÃY ĐỂ HỒN CỦA NHỮNG NGÔI LÀNG ĐƯỢC YÊN !!!
Bài: Bùi Xuân Đính

Nhiều trang MXH mấy hôm nay được tin, bài bình luận về việc sắp tới sẽ tiến hành sáp nhập các làng/thôn để trở thành các thôn có quy mô lớn hơn, đâp ứng được yêu cầu quản lý trong điều kiện của chính quyền địa phương hai cấp, nhất là cấp xã được mở rộng bằng 3- 4 lần so với trước đây. 
 
Trong tình hình đó, rất nhiều làng không còn tên, đội ngũ cán bộ cũng như nếp làm việc, sinh hoạt và nhiều khía cạnh khác của các làng quê bị xáo trộn, đang gây ra những lo lắng cho người dân của các cộng đồng dân cư này. 

Thứ Tư, 3 tháng 12, 2025

"LỊCH SỬ PHẬT GIÁO VIỆT NAM" - MỘT CÔNG TRÌNH VĨ ĐẠI

 
Nhà văn Phạm Lưu Vũ
ĐỌC LỊCH SỬ PHẬT GIÁO VIỆT NAM
 
Bộ sách đồ sộ của Thiền sư Lê Mạnh Thát gồm 3 tập, với tổng cộng hơn hai nghìn trang in khổ 16x24, bao quát toàn bộ Lịch sử Phật Giáo Việt Nam từ thời Hùng Vương, bắt đầu bằng Chử Đồng Tử, đến thời nhà Trần với Tuệ Trung Thượng Sĩ, trải ngót hai nghìn năm. 
 
Một công trình vĩ đại, của một bộ óc thông tuệ và trác tuyệt, với tình yêu Tổ Quốc và Dân tộc Việt Nam vô bờ bến, một tâm hồn của bậc Đa văn, và một tuệ giác Bát Nhã của bậc Đại Sĩ. 

LÀNG VÀ XÃ - HOANG MANG TRƯỚC MỘT CƠN GIÓ BỤI

LÀNG VÀ XÃ - HOANG MANG TRƯỚC MỘT CƠN GIÓ BỤI
Bài: Hoàng Anh
 
Làng – xã Việt Nam, nếu nhìn đúng vào cấu trúc sâu nhất của nó, không bao giờ chỉ là một “đơn vị dân cư”, mà là những tế bào sống của quốc gia, nơi lịch sử, ký ức và quan hệ người – người kết lại thành một cơ thể văn hoá độc đáo, không thể gộp lại bằng bất kỳ quyết định hành chính nào. Khi có người muốn dùng một ý chí quản lý để “sáp nhập làng”, họ giả định rằng những tế bào ấy có thể ghép lại như những mảnh nhựa vô tri, bỏ qua sự thật căn bản rằng mọi tế bào đều mang mã di truyền riêng của mình. Cách tiếp cận đó nhìn xã hội như một khối vật chất cần sắp xếp cho gọn, chứ không coi cộng đồng như những chủ thể có đời sống nội tại, có lòng tự trọng và ký ức riêng.

Thứ Ba, 2 tháng 12, 2025

TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC XÓA TÊN LÀNG

TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC XÓA TÊN LÀNG
Nhà văn Trần Thanh Cảnh
 
Lịch sử nước Việt có một đặc điểm nổi bật, xuyên suốt: "LÀNG LẬP TRƯỚC, NƯỚC LẬP SAU". Cư dân Việt tụ hợp với nhau, khai khẩn đất đai, xây dựng nhà cửa, trồng trọt chăn nuôi, khơi sông trị thủy rồi lập nên làng xóm...Rồi dần dần những hình thức sơ khai của "nước" mới theo đó ra đời.
 
Những làng Việt cổ ở vùng đồng bằng Bắc Bộ đã có lịch sử hàng mấy ngàn năm, trước khi các nhà nước phong kiến Việt Nam ra đời rất nhiều. Mỗi làng Việt từ xa xưa đã được thiết chế như một "pháo đài- nhà nước" thu nhỏ: xung quanh làng thường có hào rãnh thoát nước và lũy tre dày. Làng có cổng kiên cố, tối đến đóng lại là nội bất xuất, ngoại bất nhập. Mỗi làng có "hương ước- lệ làng" riêng. Cái hương ước này được dân làng thực hiện còn nghiêm hơn lệnh vua: "phép vua thua lệ làng" là vậy!

CÁC CỤ XƯA PHA TRÀ NHƯ THẾ NÀO?


Trà cụ Việt xuyên thế kỷ
Khảo cứu của Trịnh Quang Dũng

Việt Nam là một trong tám vùng quê hương của Trà còn lại trên thế giới. Không những vậy văn hóa Trà đã cùng đồng hành xuyên thế kỷ trong dòng chảy lịch sử văn hoá của đất nước… Nền văn hoá Trà đậm đà bản sắc Việt đã góp sức đưa Việt nam trở thành nước xuất khẩu trà thứ 5 trên thế giới và ước đạt doanh thu 300 triệu USD vào năm 2011 .Đã đến lúc chuùng ta cần biết một cách đầy đủ hôn về Trà nghệ Việt và tôn vinh những di sản văn hóa trà mà thế hệ cha ông một thời gắn bó, dầy công vun đắp.

Thứ Hai, 1 tháng 12, 2025

THAI GIÁO - DẠY CON TỪ TRONG BỤNG MẸ


Thai giáo 💦 Từ điển Hán Việt của Đào Duy Anh, giải thích mục từ Thai giáo như sau: "Thai giáo: Sự giáo dục cho con cái từ khi có mang = Khi có mang, phàm tư tưởng, ngôn ngữ, hành động của người mẹ đều có ảnh hưởng đến tính cách đứa con, nên người mẹ phải giữ gìn cẩn thận".

Từ lâu nay, tôi cũng đã nghe về việc thai giáo. Được nghe rằng, trong dòng tộc chúa Trịnh có hẳn một cuốn sách cổ, có tên là Thai giáo để truyền dạy trong gia tộc. Tuy nhiên, đến nay, chưa ai từng nhìn thấy cuốn sách cổ này. Các vị dòng Chúa Trịnh khắp nơi nếu ai đang giữ hoặc biết cuốn này ở đâu, xin cho chúng tôi biết với. 
 

LÀNG CỦA BẠN CÓ LƯU TRỮ GÌ Ở VIỆN NGHIÊN CỨU HÁN NÔM?

 

1.- Thần tích: Sưu tập thần tích, ngọc phả, thần phả ghi chép lai lịch, hành trạng thần kỳ và công đức lớn lao của hàng nghìn vị thần linh, các vị thành hoàng được thờ ở khắp nơi, mang ký hiệu AE với 568 cuốn chép thần tích của các vị thần của 2821 làng xã (thôn, trang, ấp) thuộc 22 tỉnh từ Nghệ An trở ra Bắc. 

2. Thần sắc (kho AD) với 411 cuốn là các bản sách chép các sắc phong của triều đình phong cho các vị thần thành hoàng qua các thời kỳ lịch sử. Tài liệu này nói lên sự đánh giá của nhà nước phong kiến đối với các vị thần trong cả nước qua từng thời kỳ, từng triều đại cũng như hệ thống thần linh phong phú và phức tạp của thần điện Việt Nam.  

Chủ Nhật, 30 tháng 11, 2025

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều: CHÚNG TA CÓ NÊN SÁP NHẬP LÀNG THÔN ???

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều lên tiếng:
CHÚNG TA CÓ NÊN SÁP NHẬP LÀNG THÔN ???

Mấy hôm trước về quê, ngồi uống trà trò chuyện với một số người làng làm trong ban lãnh đạo địa phương. Họ lo lắng khi nghe tin sẽ sáp nhập các làng ( thôn) vào với nhau để trở thành một làng ( thôn) mới. Chỉ là nghe tin thôi chứ chưa có gì chính thức.
 
Làng tôi là làng Chùa. Các làng khác cùng trong xã cũ là làng Sóc, làng Vĩnh...Chỉ trong chu vi khoảng hơn 5 km vuông và mỗi làng chỉ cách nhau một cánh đồng nhưng giọng nói khác nhau, phong tục tập quán khác nhau, ẩm thực khác nhau. Bởi thế có những vẻ đẹp của làng này không thể thay thế bởi vẻ đẹp của làng khác. 

Nguyễn Xuân Văn: SÁP NHẬP THÔN VÀ NHỮNG HỆ LỤY

Các vãi già bắc cầu đưa tiễn người sang bên kia thế giới. Ảnh: Làng Phụ Khang, Đường Lâm

SÁP NHẬP THÔN?
Nguyễn Xuân Văn

Sáp nhập thôn: Không thể làm theo kiểu “cộng dồn” để đạt chỉ tiêu dân số, cơ sở kinh tế hạ tầng...vì chúng ta đã phải "trả giá quá đắt" từ những việc làm trước đây.

Việc bỏ cấp huyện, sáp nhập cấp xã, cấp tỉnh có thể là việc đáng làm mặc dù nó đã phát sinh một số vấn đề. Tuy nhiên, sáp nhập thôn/làng lại là câu chuyện rất khác, cần được cân nhắc kỹ, tránh làm nóng vội, cộng dồn, chạy theo phong trào dẫn đến hệ lụy lâu dài.