HOÀNG GIÁP NGUYỄN ĐĂNG HUÂN- NGƯỜI 2 LẦN VINH QUY BÁI TỔ

Thăm làng Ngái, viếng mộ Hoàng giáp Nguyễn Đăng Huân
Nguyễn Xuân Diện

Làng Hương Ngải, tên Nôm là Kẻ Ngái, huyện Thạch Thất, HN. Hương Ngải là một danh hương ở Xứ Đoài. Xưa, vua Tự Đức tặng làng danh hiệu “Mỹ tục khả phong” (phong tục tốt đẹp đáng làm gương), nay hãy còn treo ở đình. Đây là quê hương của Cụ Nguyễn Tử Siêu, một nhà văn chuyên viết về tiểu thuyết lịch sử. Con trai cụ là Lương y Nguyễn Thiện Quyến, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, tôi cũng từng có vinh hạnh được hầu chuyện.

Nguyễn Xuân Diện: TƯỞNG NHỚ HAI NGƯỜI THẦY ĐÃ ĐI XA

Lời dẫn: Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam, tôi muốn chia sẻ với chư vị hai bài viết về hai người Thầy đã quá cố của tôi: Thầy Bùi Duy Tân - Giáo sư hướng dẫn luận án Tiến sĩ của tôi, mất ngày 31.10.2009, và Thế Mạc (Kiều Thể) - Thầy giáo dạy văn của tôi trong thời gian tôi ôn thi vào Tổng hợp Văn, mất ngày 31.12.2010.  Hai bài viết dưới đây, tôi đặt bút viết ngay khi vừa được tin các Thầy tạ thế.
 
Bùi Duy Tân và Thế Mạc là hai người thầy có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời của tôi.  Nhân ngày này, con xin dâng hai Thầy nén tâm hương tưởng niệm cùng lời cầu chúc các Thầy mãi mãi thanh thản cõi vĩnh hằng! 

Nhật ký: THĂM NGHÈ VẸT - NGHĨ VỀ CÔNG NGHIỆP CỦA NHÀ CHÚA

VUA LÊ - CHÚA TRỊNH SONG TRÙNG QUYỀN LỰC

 
Nguyễn Xuân Diện

Hôm vừa rồi, chúng tôi có tới Nghè Vẹt, ở xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Hiện tại, đây là nơi họ Trịnh thờ cúng các đời Chúa. 

 
Ngẫm về thời các chúa Trịnh tồn tại bên cạnh vua Lê, cũng có những điều thú vị, mà công lao của nhà chúa đối với đất nước cũng không phải hoàn toàn như trong sách vở giáo khoa hay các công trình nghiên cứu của các sử gia quốc doanh. 

 
Vua Lê - Chúa Trịnh, đó chính là mô hình chính trị “song trùng quyền lực”(còn gọi là “lưỡng đầu chế”). Mô hình ưu việt này, mãi về sau mới thấy có ở Nhật Bản và Anh Quốc.

 
Trong suốt 249 năm vua Lê - chúa Trịnh song trùng tồn tại, lãnh thổ đã được giữ vững và không xảy ra một cuộc tấn công xâm lược nào của phương Bắc; không một thước đất nào bị cướp.

Nguyễn Xuân Diện: ĐẦU NĂM, LÊN CHƠI NÚI BA VÌ

Ngày đầu năm, lên chơi núi Ba Vì

Nguyễn Xuân Diện

Núi Ba Vì ở về phía Tây thành Thăng Long Hà Nội, còn gọi là núi Tản Viên. Tản là cái tán, Viên là tròn. Gọi vậy là vì núi có ba ngọn (ba vì, ba vị), trên đỉnh núi thắt cổ bồng trông như cái tán lọng giữa vũ trụ. Trong “Dư địa chí”, Nguyễn Trãi viết: “Đó là núi tổ của nước ta đó”. Sách “Đại Nam Nhất thống chí” chép rằng trên núi có loài cỏ gọi là “Vô phong độc dao thảo”, tức là loài cỏ khi không có gió mà cũng lay động đong đưa không ngừng. Trên núi có rừng trúc đẹp, lại có thảm rêu màu đỏ như huyết. Cùng vô vàn loài thảo mộc và dược liệu quý. 

Nhật ký: THĂM THÀNH NHÀ HỒ, ĐỌC BÀI THƠ TRÊN VÁCH THÀNH

THĂM THÀNH NHÀ HỒ 

Thành Nhà Hồ do Hồ Quý Ly chủ trương xây dựng và đích thân chỉ huy công trình vào năm 1397. Ba năm sau đó, Hồ Quý Ly đoạt ngôi nhà Trần lúc ấy đã suy tàn đáng phải thay thế, lập ra triều đại nhà Hồ, đặt tên nước là Đại Ngu. Chữ "Ngu" (虞) trong quốc hiệu "Đại Ngu" (大虞) của nhà Hồ có nghĩa là "sự yên vui, hòa bình", không phải chữ "Ngu" (愚) mang nghĩa là "ngu ngốc". "Đại Ngu" có thể hiểu là ước vọng về một sự bình yên rộng lớn trên khắp cõi giang sơn. 

Nhật ký: THĂM LAM KINH

THĂM LAM KINH

Nguyễn Xuân Diện

Lam Kinh là chính là Lam Sơn, một vùng núi và là nơi phát tích của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Lam Kinh có diện tích quy hoạch 200 héc ta, thuộc địa bàn hai huyện Thọ Xuân và Ngọc Lặc tỉnh Thanh Hóa và cách TP Thanh Hóa hơn 50 km về phía Tây Bắc. 

 

Năm 1430, hoàng đế Lê Lợi cho đổi Lam Sơn thành Tây Kinh (tức Lam Kinh). Ba năm sau, các cung điện được xây dựng ở đây, có lẽ ban đầu là nơi tổ chức thiết triều, như một kinh đô thứ hai. Nhưng cũng trong năm đó, sau khi hoàng đế Lê Lợi băng hà, di hài được đưa về đây để an táng tại Vĩnh Lăng, thì Lam Kinh chính thức trở thành một sơn lăng. Và những cung điện to lớn được xây dựng các năm sau đó chủ yếu để phục vụ cho vua và hoàng tộc mỗi khi về thăm quê, bái yết sơn lăng như một biệt điện, hành cung. 

 

Trải qua 6 thế kỷ thăng trầm, qua nhiều biến cố, Lam Kinh trở thành phế tích.

 

Nhật ký: GẶP NHAU TRONG ĐÁM CƯỚI

GẶP NHAU TRONG ĐÁM CƯỚI

 

Nguyễn Xuân Diện

 
Hôm nay 24/10/2023 đẹp ngày, tôi nhận được 3 Thiệp cưới. Các đám cưới ở xa, đành gửi phong bao chúc phúc cho cô dâu chú rể, chỉ chọn đi dự cưới con gái Anh Chị Nguyễn Tường Thuỵ - Phạm Thị Lân. 

 
Tiệc cưới tổ chức khá xa trung tâm, tận Louis Place đối diện cổng Thiên Đường Bảo Sơn, xã An Khánh, huyện Hoài Đức, HN. Tôi đi xe grab đến. Vì nhỡ có chút bia rượu mà lái xe, lại bị giữ người giữ xe rồi di lý vào Sài Gòn nhốt chung với Ngọc Trinh thì nguy to!

 
Anh Tường Thuỵ đang chấp hành án tù ở trong nam, nên một mình chị Lân thay anh gả chồng cho con gái út. Anh chị em đến rất đông đủ khắp mặt. Xa thì có Nhà văn Nguyễn Xuân Nghĩa và các bạn từ Hải Phòng lên. Mạn Tây Hồ thì có hai nhà văn Phạm Viết Đào, Nguyễn Nguyên Bình. Bạn trẻ Đỗ Cao Cường từ Hải Phòng lên, bạn già Nguyễn Quốc Trung từ Thạch Thất xuống. Toàn là bạn bè của anh Tường Thuỵ. Già nhất hội là cụ Khánh (Châm) năm nay tròn 90 tuổi, cựu tù Quản Bạ không án, lặn lội từ Lĩnh Nam tới dự.

 

Có 6 bác trai đã tu nghiệp tại các đại học danh tiếng: Quản Bạ, Ba Sao, Hoả Lò, Yên Định… phong độ ngời ngời. Lại có 6 bác gái đang nuôi chồng ăn học là các bác: Phạm Thành, Phạm Văn Trội, Trịnh Bá Phương, Lê Dũng Vô Va, Đỗ Năm Trung, Trương Dũng. Ai cũng ăn mặc đẹp và rất tươi tắn. Hội phụ nữ nên kết nạp họ hoặc tặng huy chương giỏi việc nước đảm việc nhà cho họ. 

Nguyễn Xuân Diện: THĂM MỘ EM LÊ VĂN MẠNH

THĂM MỘ EM LÊ VĂN MẠNH 

 
Hôm nay ngày nghỉ, tôi và mấy người bạn mới về thăm mộ và thắp nhang cho em Lê Văn Mạnh được. Khoảng 2h30 chiều, chúng tôi đến nghĩa trang Chợ Nhàng, ngoại vi thành phố Thanh Hóa. 

 
Nghĩa trang rộng mênh mông. Vào bên trong nếu không được dẫn đường thì chẳng biết đâu mà lần. Chúng tôi được hai thanh niên dẫn vào tận nơi. Hai thanh niên này không phải là nhân viên quản trang, chắc chỉ là người thợ làm việc ở đây khi có ai đó thuê sửa sang, xây sửa phần mộ. Hai người lội xuống bên cạnh mộ rồi ngồi xuống dọn chỗ "bàn thờ" bên cạnh bát nhang. Họ làm xong rồi lại đi. 

LẦN ĐẦU CHIÊM BÁI ĐỀN PHỐ CÁT

LẦN ĐẦU CHIÊM BÁI ĐỀN PHỐ CÁT 

Nguyễn Xuân Diện

Đền Phố Cát toạ lạc tại xã Thành Vân huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hoá. Đi đường QL1, đến thị xã Bỉm Sơn qua Đền Sòng có lối vào huyện Thạch Thành, đi đến thị trấn Thạch Thành rẽ phải 500m là đến đền Phố Cát.

Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Quanh đền cổ thụ rườm rà. Đền nằm chênh vênh bên bờ suối An Lão. Suối trong xanh, có cầu đá dẫn sang đền Quan Giám Sát. 

113 năm trước, cụ Phó bảng Kiều Oánh Mậu diễn Nôm tiên phả Tiên Chúa Liễu Hạnh cho biết cạnh đền có giếng âm dương đêm thì cạn mà ngày lại đầy. Lại cho biết cá ở dưới suối trước cửa đền có một loài nhưng chia làm hai: một loại ăn chay, một loại ăn mặn. Cá ở suối đầu đen, bụng trắng, mình dài. 

TRÒN 8 NĂM GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ THUNG DUNG VỀ CÕI THỌ

Trần Văn Khê thung dung cánh hạc 

nhập Thiên Thai

Tưởng nhớ Thầy Trần Văn Khê

Lâm Khang Nguyễn Xuân Diện

Đã nằm xuống, Trần Văn Khê, cây đại thụ của làng âm nhạc và văn hoá nước nhà, nhà văn hoá kiệt xuất của Việt Nam trong thế kỷ XX và 15 năm của thế kỷ XXI; mang trong mình tấm căn cước Việt Nam từng toả bóng mát muôn phương và rợp che mười năm cuối đời tại Đất Việt.