Đừng bao giờ tái diễn một cuộc CCRĐ
Nhà văn Hoàng Minh Tường
Văn Việt:
Lẽ ra bài phỏng vấn này đã xuất bản vào sáng 13/9/2014 trên một tờ báo lớn ở Hà
Nội. Nhưng đến phút chót, báo đã thay đổi, vì theo lệnh của Ban Tuyên huấn
Trung Ương, Triển lãm về CCRĐ ở Bảo tàng Lịch sử đã đóng cửa. Nay được sự đồng
ý của tác giả Văn Việt giới thiệu cùng bạn đọc.

1. Với
tư cách là nhà văn có tác phẩm hay về CCRĐ, xin ông cho biết ông có trải qua thời
kỳ CCRĐ không?
CCRĐ diễn ra ở quê tôi khi tôi còn là cậu bé 8 tuổi
(tôisinh tháng Giêng, 1948). Ở lứa tuổi ấy, những gì còn lại đều được lưu giữ rất
kỹ. Tôi nhớ như in cảnh cùng mẹ tôi đi đấu tố bố tôi tại sân chùa. Cảnh xử bắn
địa chủ bên cánh Dinh đầu đình. Cảnh đội thiếu niên nhi đồng (mà tôi bị cuốn vào,
muốn ăn theo chứ chưa được đứng trong hàng ngũ) chiều nào cũng đi tuần hành đả
đảo địa chủ. Tôi cũng như bị nhập đồng cùng hô đả đảo bố mình là địa chủ cường
hà đại gian đại ác. Tôi nhớ rõ, có lần bố tôi đứng trước cổng nhà một địa chủ
được dùng làm nhà giam các địa chủ, xem bọn tôi đi qua, râu ông mọc tua tủa, nhìn
tôi đầy thương cảm và khó hiểu... Bố tôi hai vợ, mẹ tôi là vợ cả. Khi cải cách
mẹ tôi và hai chị em tôi thuộc phe bị bóc lột... Rồi mẹ tôi thuộc thành phần bần
nông, bố và dì tôi thành phần địa chủ. Mẹ tôi được chia một gian nhà trong dinh
cơ đại địa chủ Hoành. Rồi sửa sai, bố tôi xuống trung nông. Mẹ con tôi lại về
nhà cũ. Cuộc chia chác căn nhà tranh năm gian (bố tôi bị quy địa chủ nhưng chỉ
có 1,2 mẫu ruộng và ngôi nhà tranh 5 gian) cho hai bà vợ diễn ra ngay sau những
ngày sửa sai. Hai giai cấp đối kháng, hai mối hận thù hằng ngày cùng sống trong
một ngôi nhà. Tôi và chị tôi vừa là nạn nhân, vừa là chiến lợi phẩm của hai
bên... Những ký ức về CCRĐ của tôi sau này được tôi tái hiện trong tiểu thuyết Thời của Thánh Thần.Tất nhiên không thể
bê hết hiện thực cay đắng, chớ trêu, nghiệt ngã ấy vào tác phẩm. Tôi chỉ tái hiện
phần nào và có chọn lọc. Và không chỉ riêng ký ức. Tôi đưa nhiều cảnh ngộ, thân
phận, chi tiết cuộc đời của nhiều người, nhiều nơi mà ciuộc CCRĐ diễn ra. Rất nhiều
độc giả thuộc thế hệ tôi sau này, đọc tác phẩm đã khóc, nhiều người viết thư, điện
thoại cho tôi, cảm ơn đã cho họ được sống lại một quãng đời cay đắng...