Trong
Chương I, cần nhấn mạnh nguyên tắc chủ quyền nhân dân đòi hỏi phải
tôn trọng ý của dân tộc. Nếu hiến pháp thực sự do nhân dân
quyết định thì việc định trước vai trò lãnh đạo nhà nước và
xã hội thuộc về một tổ chức chính trị hay một tầng lớp là trái với
quyền làm chủ của nhân dân, quyền con người, quyền công dân và
ngược với bản chất của một nhà nước pháp quyền.
Chủ
thể nào lãnh đạo xã hội sẽ do nhân dân bầu chọn ra trong các
cuộc bầu cử tự do, dân chủ, định kỳ. Một chính đảng thực sự có
chính nghĩa, phục vụ lợi ích của nhân dân sẽ không lo bị thất bại trong
các cuộc bầu cử như vậy. Hiến pháp của Liên Xô năm 1977 quy định ở
Điều 6 vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản đối với nhà nước
và xã hội đã không tránh được sự sụp đổ của chế độ Xô-viết
khi không còn lòng tin của dân.
Việc đảng cầm
quyền chấp nhận cạnh tranh chính trị là phù hợp với xu thế lịch sử, là
điều kiện cho sự phát triển của đất nước, đáp ứng đòi hỏi của nhân dân,
kể cả các đảng viên trung thực của Đảng Cộng sản Việt Nam trước bối cảnh
hiện nay của đất nước.
Ý kiến nêu trên được
tiếp thu sẽ tạo cơ hội cho Đảng Cộng sản Việt Nam lấy lại niềm tin đã
từng có trong dân để thực sự trở thành lực lượng lãnh đạo chính trị được
xã hội chấp nhận.
Kiến nghị thứ hai về quyền con người
Một mục đích của việc thành lập Nhà nước là để bảo vệ các quyền đương nhiên của con người.
Dự
thảo đã điều chỉnh thứ tự để đề cao các quyền này so với Hiến pháp hiện
hành, nhưng lại có nhiều điểm chưa phù hợp với các quy định và chuẩn
mực quốc tế về quyền con người; như các quy định trong Dự thảo về giới
hạn quyền (Điều 15), “không lợi dụng quyền con người, quyền công dân” (Điều 16), “quyền không tách rời nghĩa vụ” (Điều
20). Dự thảo còn quy định quá nhiều nghĩa vụ một cách tùy tiện (Điều
41, Điều 42, Điều 49,…). Việc nhấn mạnh trong Dự thảo các lý do về quốc
phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, ổn định chính trị, việc
đưa cụm từ “theo quy định của pháp luật”, ... nhằm hạn chế những quyền
đó sẽ mở đường cho việc nhân danh hiến pháp để vi phạm quyền con người,
đàn áp các công dân thực thi quyền tự do như đã diễn ra trong thực tế
những năm qua ở nước ta.
Chúng tôi yêu cầu sửa
Dự thảo theo đúng tinh thần của Tuyên ngôn về Quyền Con người năm 1948
và các công ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.
Nếu
các quyền này được ghi trong Hiến pháp mà không được thực thi nghiêm
túc như hiện nay, thì việc quy định các quyền ấy cũng trở nên vô nghĩa.
Vì vậy chúng tôi yêu cầu Hiến pháp quy định thành lập một Ủy ban Quốc
gia về Quyền Con người hoạt động độc lập.
Kiến nghị thứ ba về sở hữu đất đai
Chế
độ sở hữu tư nhân về đất đai đã tồn tại từ lâu trên đất nước ta. Quy
định đất đai thuộc sở hữu toàn dân kể từ Hiến pháp Việt Nam 1980 là
sự sao chép Hiến pháp Liên Xô, một điều hoàn toàn xa lạ với nhân dân
Việt Nam và đã gây ra rất nhiều bất ổn xã hội. Điều 57 Dự thảo tiếp tục
khẳng định đất đai “thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu”
là duy trì quy định sai trái, bỏ qua những vấn đề ngày càng trầm trọng
do quy định này gây ra mà hàng triệu khiếu nại, khiếu kiện về đất đai
trong những năm qua chỉ là phần nổi của tảng băng chìm hết sức nguy
hiểm.
Không thừa nhận sở hữu tư nhân, tập thể,
cộng đồng về đất đai cùng tồn tại với sở hữu nhà nước là tước đoạt một
quyền tài sản quan trọng bậc nhất của người dân. Đánh đồng sở hữu nhà
nước với sở hữu toàn dân về đất đai là tạo điều kiện cho quan chức các
cấp chính quyền tham nhũng, lộng quyền, bắt tay với nhiều tư nhân, doanh
nghiệp cùng trục lợi, gây thiệt hại cho nhân dân, đặc biệt là nông dân.
Dự thảo còn “hợp hiến hóa” việc thu hồi đất,
trong đó lại mở rộng phạm vi áp dụng cho các dự án phát triển kinh tế -
xã hội; đây là một sự thụt lùi so với Hiến pháp 1992 và có thể gây bùng
nổ bất ổn xã hội.
Vì thế chúng tôi kiến nghị sửa đổi Điều 57 của Dự thảo, trở lại như Hiến pháp 1946 và Hiến pháp 1959. Có thể quy định như sau: “Sở hữu tư nhân, tập thể, cộng đồng và nhà nước về đất đai được tôn trọng. Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ và thống nhất quản lý đất
đai, tài nguyên nước, khoáng sản và các tài nguyên, nguồn lợi khác ở
vùng biển, thềm lục địa, vùng trời và các tài sản khác do Nhà nước đầu
tư.”
Thay thế quy định thu hồi đất bằng trưng mua đất và không áp dụng cho các dự án phát triển kinh tế-xã hội như nêu trong Điều 58 của Dự thảo.
Kiến nghị thứ tư về tổ chức Nhà nước
Tổ
chức bộ máy Nhà nước phải phân biệt rạch ròi các nhánh lập pháp, hành
pháp và tư pháp cũng như các cơ quan hiến định khác. Tất cả các cơ quan
nhà nước phải tuân thủ Hiến pháp và luật. Các nhánh quyền lực ràng buộc,
chế ước lẫn nhau nhưng không thể bị chi phối bởi bất kỳ một tổ chức hay
cá nhân duy nhất nào, nghiêm cấm mọi sự độc quyền quyền lực. Đặc biệt,
hệ thống tư pháp phải được bảo đảm trên thực tế quyền xét xử độc lập,
chỉ dựa vào Hiến pháp và luật. Tòa án Hiến pháp phải được thành lập, có
chức năng phán quyết, chứ không phải là tư vấn, kiến nghị như chức năng
của Hội đồng Hiến pháp được quy định trong Dự thảo.
Kiến nghị thứ năm về lực lượng vũ trang
Hiến
pháp đặt lợi ích của toàn dân lên trên lợi ích của bất kỳ một tổ chức
hay cá nhân nào. Mọi hoạt động của các lực lượng vũ trang chỉ để bảo vệ
sự toàn vẹn của lãnh thổ quốc gia và phục vụ nhân dân. Lực lượng vũ
trang phải trung thành với Tổ quốc và nhân dân chứ không phải trung
thành với bất kỳ tổ chức nào, như quy định tại Điều 70 của Dự thảo.
Chúng tôi yêu cầu bỏ quy định lực lượng vũ trang phải trung thành với
Đảng Cộng sản Việt Nam.
Kiến nghị thứ sáu về trưng cầu dân ý đối với Hiến pháp
Quyền
lập hiến là quyền của toàn dân, phải phân biệt với quyền lập pháp của
Quốc hội. Vì vậy phải có trưng cầu dân ý để phúc quyết Hiến pháp. Chúng
tôi đề xuất quy định trong Hiến pháp: “Bảo đảm quyền phúc quyết của
nhân dân đối với Hiến pháp, thông qua trưng cầu dân ý được tổ chức thật
sự minh bạch và dân chủ với sự giám sát của người dân và báo giới.”
Kiến nghị thứ bảy về thời hạn góp ý kiến sửa đổi Hiến pháp
Việc
lấy ý kiến đóng góp của toàn dân về sửa đổi Hiến pháp là một việc hệ
trọng đến vận mệnh quốc gia, phải được tiến hành một cách nghiêm chỉnh,
không thể tắc trách, lấy lệ. Vì vậy, thời hạn lấy ý kiến của nhân dân
chỉ trong vòng ba tháng là quá ngắn, dễ dẫn đến tình trạng làm một cách
hình thức cho qua chuyện. Vì vậy chúng tôi kiến nghị gia hạn thời gian
lấy ý kiến của nhân dân đến hết năm 2013, đồng thời khuyến khích đề xuất
các dự thảo khác để Quốc hội, Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp cùng
toàn thể đồng bào tham khảo, so sánh, thảo luận nhằm xây dựng một bản
hiến pháp phù hợp nhất cho quốc gia.*
Sửa
Hiến pháp theo tinh thần của các kiến nghị nêu trên sẽ phát huy dân chủ
và hoà hợp dân tộc – những đòi hỏi hết sức bức xúc của nhân dân trong
giai đoạn trước mắt, cũng như cho sự phát triển bền vững lâu dài của đất
nước.
Chúng tôi tha thiết mong mỏi đồng
bào trong và ngoài nước hưởng ứng bản Kiến nghị này bằng cách đăng ký
tham gia ký tên theo địa chỉ thư điện tử:
