Học ở Hiến pháp năm 1946
Nguyễn Sĩ Dũng
21/09/2011 09:03
Để nghiên cứu, sửa đổi Hiến pháp năm 1992, về kỹ
thuật lập hiến, về tư tưởng Nhà nước pháp quyền, có lẽ, chúng ta không cần phải
học hỏi ở đâu xa, mà học ngay ở Hiến pháp năm 1946.
Hiến pháp 1946 là một bản hiến văn hết sức ngắn gọn,
súc tích. Toàn bộ bản hiến văn chỉ gồm 70 điều. Sự ngắn gọn này đạt được là nhờ
vào việc Hiến pháp chỉ tập trung quy định những vấn đề thuộc phạm vi điều chỉnh
của luật hiến pháp, mà cụ thể là các quyền tự do, dân chủ; các nguyên tắc và cách
thức tổ chức các cơ quan quyền lực Nhà nước. Đây thực sự là một bản kế ước xã
hội về việc phân chia quyền: quyền của các công dân và quyền của Nhà nước;
quyền giữa các cơ quan Nhà nước với nhau.
Nếu Nhà nước pháp quyền là Nhà nước được tổ chức trên
những nguyên tắc và thủ tục sao cho lạm quyền không thể xảy ra và quyền tự do,
dân chủ của nhân dân được bảo vệ, thì Hiến pháp 1946 đã phản ánh đúng tinh thần
đó.
Trước hết, để lạm quyền không thể xảy ra thì Hiến
pháp đã được đặt cao hơn Nhà nước. Về mặt thủ tục, điều này có thể đạt được
bằng hai cách: 1. Hiến pháp phải do Quốc hội lập hiến thông qua; 2. hoặc Hiến pháp
phải do toàn dân thông qua. Hiến pháp 1946 đã thực sự do một Quốc hội lập hiến
thông qua. Theo quy định của Hiến pháp 1946, nước ta không có Quốc hội mà chỉ
có Nghị viện nhân dân với nhiệm kỳ 3 năm. Như vậy, đáng ra nếu không có chiến
tranh, sau khi thông qua Hiến pháp, Quốc hội sẽ tự giải tán để tổ chức bầu Nghị
viện nhân dân. Nghị viện nhân dân không thể tự mình sửa đổi hiến pháp. Mọi sự
sửa đổi, bổ sung đều phải đưa ra toàn dân phúc quyết (Điều 70).









