VÌ SAO BẢN HIẾN PHÁP 1946 LẠI MANG TÍNH DÂN CHỦ?
Phạm Gia Minh
Phạm Gia Minh
Từ xa xưa trong lịch sử các dân tộc chung
sống trên mảnh đất Việt Nam đã hình thành nên những truyền thống
mang nhiều nội dung dân chủ,đề cao tính nhân văn và giải phóng con
người. Đạo Mẫu của tộc Việt đề cao vai trò người phụ nữ trong xã hội
khác hẳn với một Trung Hoa phong kiến hà khắc, phi nhân tính. Hoặc
như tập tục “phép vua còn thua lệ làng” cùng rất nhiều dẫn chứng
được lấy từ văn học dân gian là những ví dụ sinh động đầy tính
thuyết phục cho cái “ chất” yêu tự do, dân chủ của con người Việt
Nam.
Vị trí đất nước ở ngã ba thủy lộ của Biển Đông và nằm giữa hai nền văn hóa lớn là Trung Hoa và Ấn Độ lại sớm tiếp xúc với giới thương nhân và các nhà truyền đạo Phương Tây một cách tự nhiên đã tạo cho chúng ta phong thái linh hoạt và lối tư duy “đón gió bốn phương ” để dễ dàg tiếp thu, nhưng cũng mau chóng đào thải những gì không phù hợp với cái cốt cách yêu tự do của mình.
Vị trí đất nước ở ngã ba thủy lộ của Biển Đông và nằm giữa hai nền văn hóa lớn là Trung Hoa và Ấn Độ lại sớm tiếp xúc với giới thương nhân và các nhà truyền đạo Phương Tây một cách tự nhiên đã tạo cho chúng ta phong thái linh hoạt và lối tư duy “đón gió bốn phương ” để dễ dàg tiếp thu, nhưng cũng mau chóng đào thải những gì không phù hợp với cái cốt cách yêu tự do của mình.
Và chính những cuộc kháng chiến chống ngoại
xâm với biết bao hy sinh nhưng rất đáng tự hào là minh chứng hùng
hồn nhất cho khát vọng độc lập, tự do của cộng đồng các dân tộc Việt
Nam.
Từ thời Lê Sơ nhà nước Việt Nam đã có
bộ Luật
Hồng Đức (1470- 1497) tiếp thu 200 điều từ bộ luật nhà Đường, 17
điều từ luật nhà Minh, trong đó có 178 điều chung đề tài với các bộ
luật Trung Hoa nhưng lại khác hẳn về giải pháp. Đáng ghi nhận là có
tới 328 điều luật không tương ứng với bất kỳ điều luật nào của
Tàu(1). Quyền và địa vị của người phụ nữ trong xã hội được coi trọng và
đặc biệt đã có sự phân định rõ ràng sở hữu đất đai của người dân (Tư
điền/Tư thổ) với đất đai của nhà nước phong kiến
(Công điền/Công
thổ). Điều này được giới nghiên cứu đặc biệt đánh giá cao bởi lẽ ở
chính nơi mà không gian ngột ngạt, trì trệ và toàn trị của mô thức
phát triển kiểu Châu Á, nơi mà toàn bộ đất đai đều thuộc về vua
chúa hay Hoàng Đế(2) lại có những ngoại lệ cho phép người dân sở
hữu ruộng, đất, làm chủ mùa màng và chỉ phải đóng thuế. Đó là đặc
điểm dân chủ hiếm có ở phương Đông phong kiến.
