Chủ Nhật, 21 tháng 1, 2018

NHÀ VĂN TRẦN BẢO HƯNG LÊN TIẾNG TRÊN BÁO ĐẠI ĐOÀN KẾT



Trần Bảo Hưng:
Hư cấu hay xuyên tạc lịch sử?

Đại Đoàn Kết
07:30:00 - Thứ bảy, 13/01/2018

Vấn đề hư cấu nghệ thuật của nhà văn khi viết về lịch sử, về các nhân vật lịch sử tưởng đã được giải quyết đâu vào đấy rồi. Hóa ra không phải. Dư luận đang xôn xao về truyện ngắn “Bắt đầu và kết thúc” của tác giả Trần Quỳnh Nga trên báo Văn nghệ ra số 50 (ngày 16/12/2017).


Tất nhiên là nhà văn có quyền hư cấu nhưng không được phép thay đổi bản chất của lịch sử, của nhân vật lịch sử nhất là khi những sự kiện lịch sử ấy, những nhân vật lịch sử ấy đã được ghi chép, đánh giá thống nhất trong chính sử, cũng như đã được minh định bền vững trong tâm thức của dân tộc từ trước đến nay.

Chính sử nước ta hết sức khách quan khi viết về Trần Ích Tắc: Đó là một người có tài và có bụng liên tài. Do đó ngoài việc trau dồi tài năng của mình, ông còn mở trường học, tập hợp và đào tạo được nhiều nhân tài cho đất nước. Nhưng chính sử cũng ghi rất rõ: Tháng 3/1285, Trần Ích Tắc đưa tất cả gia quyến sang hàng giặc và được phong là An Nam Quốc Vương. Khi quân Nguyên đại bại, Trần Ích Tắc cũng theo giặc về phương Bắc. Gần một năm sau quân Nguyên lại sang xâm lược nước ta với chiêu bài là đưa An Nam Quốc Vương về nước, nhưng lại bị đánh cho đại bại. Nhưng nhà Nguyên vẫn định xâm lược nước ta lần thứ 4, cũng với chiêu bài đưa An Nam Quốc Vương về nước vào cuối năm 1293. Âm Mưu chưa được tiến hành thì đầu năm 1294 Hốt Tất Liệt qua đời, từ đó việc xâm lược nước ta mới chính thức bị Nguyên Mông bãi bỏ.

Một kẻ phản bội Tổ quốc đến cùng như thế, lại được tác giả truyện ngắn “úp úp mở mở” coi là người trung quân ái quốc, khi cho Thoát Hoan đánh giá: “Trần Ích Tắc một kẻ ngông cuồng một kẻ vì nước mà hy sinh cả tiền tài, danh vọng và thân phận của mình để làm một kẻ nội gián đáng chết”. Một kẻ như thế không đủ tư cách để khuyên răn An Tư công chúa (dù chỉ trong một giấc mơ): “Dòng máu hoàng tộc không chỉ nuôi sống cơ thể chúng ta mà nó còn là huyết mạch nuôi dưỡng tinh thần quật cường, đức hy sinh, lòng kiêu hãnh của cả một triều đại”. 

.
Truyện ngắn “Bắt đầu và kết thúc” trên báo Văn nghệ. 
.
Ca ngợi Trần Ích Tắc là người ái quốc, có lẽ tác giả Trần Quỳnh Nga bị ảnh hưởng bởi một dư luận (tuy không phổ biến): Trần Ích Tắc là một người yêu nước, một gián điệp được nhà Trần “cài cắm” vào hàng ngũ giặc. Dư luận này hoàn toàn hoang đường, suy diễn chủ quan, vì lịch sử của Việt Nam và cả Trung Quốc hoàn toàn không có dòng nào ghi chép về sự kiện này, mà chỉ ghi Trần Ích Tắc được nhà Nguyên trọng dụng và chết trên đất nước. Những năm sống tha hương, Trần Ích Tắc có những bài thơ nói về lòng yêu quê hương, đất nước, nhưng không thể coi những lời ân hận muộn màng của một kẻ phản quốc là một tấm lòng “trung quân ái quốc”.

An Tư công chúa vốn được nhân dân ta kính trọng bởi bà đã dám hy sinh cả danh tiết (và có thể cả tính mạng) thực hiện kế hoạch mỹ nhân kế của vua quan nhà Trần, để kìm chân quân giặc, giúp triều đình có đủ thời gian tập trung binh lực đánh giặc. Sau khi kháng chiến thành công, sử nhà Trần không có một dòng nào viết về bà, có thể là một cách bảo vệ bà, vì bà đang sống trên đất giặc.

Sử Trung Quốc ghi rằng, bà có hai con với Thoát Hoan, còn trong tiềm thức của dân tộc, bà là một tấm gương dũng liệt, hy sinh vì dân vì nước. Có tin là bà tự tử chứ không chịu theo Thoát Hoan về nước (Sau này viết “An Tư công chúa”, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng cũng sử dụng chi tiết này). An Tư công chúa có thể nhầm lẫn khi coi tình cảm của Trần Ích Tắc dành cho mình (và ngược lại) là tình cảm lớn nhất, thiêng liêng nhất trong đời, cho nên bà đã xốc khi nghe tin Trần Ích Tắc thành giặc.

Tác giả Trần Quỳnh Nga có quyền hư cấu như thế và sự hư cấu này có những hợp lý nhất định. Nhưng khi tác giả cho An Tư cứu Thoát Hoan: “Quân triều đình đã vây kín mọi lối thoát. Cánh cửa phòng nàng bật mở. Trong tích tắc, An Tư như bừng tỉnh. Nàng vùng dậy, kéo tấm chăn bằng lụa điều rồi đẩy Thoát Hoan vào đó”. Và cuộc đào thoát của An Tư và Thoát Hoan được tác giả miêu tả như cuộc trốn chạy thơ mộng của một đôi tình nhân: “Trong đêm tối tĩnh mịch có hai người vội vã rời khỏi kinh thành. Ngựa phi nhanh như gió. Sau lưng họ, hoa đào rụng trắng như tuyết dưới ánh trăng đẫm sương ướt át. Mùi thơm còn đọng lại trên những nhụy đài chan chát ngọt ngào”.

Và để An Tư – một tâm hồn trong trắng, có thể quên ngay tình cảm với Trần Ích Tắc, tác giả phải không hết lời ca ngợi tướng giặc Thoát Hoan: Một người biết rung động trước vẻ đẹp của một thiên nhiên, một kinh thành: “Vườn ngự đẹp quá, những cành hoa sà xuống gần mặt đất non tơ cỏ xanh làm sáng cả một góc vườn. Nó gợi lên trong lòng Thoát Hoan về một kinh thành tinh tế và hoa lệ…”.

Rồi cảnh Thoát Hoan đứng trước một cây đào lạ - cây đào mà Trần Ích Tắc mang về tặng An Tư: “Hoa màu bích đào, hoa tám cánh nở to hơn bình thường trên những cành đào mốc thân sần sùi những vẩy địa y bám chặt. Nhưng dáng cây lại tinh tế lạ lùng. Trông như dáng một con hạc đang kiễng chân, vỗ cánh như chuẩn bị bay lên vậy”. Và Thoát Hoan nói với An Tư tại sao hắn không giết nàng “vì nàng đã chạm đến trái tim ta”. Thoát Hoan cũng là kẻ nói đến vua tôi nước Việt với một giọng miệt thị: “Giá Đại Việt cứ khuất phục đi, khuất phục làm chủ hầu như bao đời nay vẫn thế thì có phải những chốn thiên thai này sẽ còn lại mãi mãi”.

Ca ngợi những kẻ như Trần Ích Tắc, Thoát Hoan… tất yếu tác giả phải hạ uy thế của quân dân Đại Việt: “Kinh thành thất thủ nhanh như một hơi rượu”; “Thăng Long kiêu sa lừng lẫy phút chốc buồn như một phế nhân”… Trong khi đó hai vua Trần được miêu tả như những kẻ thất trận thảm bại: “Thượng Hoàng Trần Thánh Tông ngồi trâm ngâm đầu mũi thuyền lặng lẽ buồn. Chẳng lẽ cứ ở mãi trong chốn tận cùng hiu hắt này để trốn tránh vây bắt trong khi thế nước đang như ngàn cân treo sợi tóc”. Còn hoàng thượng Trần Nhân Tông thì bạc nhược… “quân của Thoát Hoan bây giờ đang mạnh, sợ quân ta khó lòng cầm cự nổi chứ chưa tính đến chuyện phản công nhanh”.

Có thể nói tác giả khá nhất quán khi thực hiện ý đồ nghệ thuật của mình: đã đề cao bên này thì phải hạ thấp bên kia. Nhưng điều đáng nói ở đây là tác giả đã nhầm lẫn hoặc nói cho đúng hơn là đã bóp méo lịch sử, thậm chí là xuyên tạc lịch sử.

Tôi không nói đến sự yếu kém của tác giả khi hành văn, khi xây dựng các hình tượng nhân vật, mà chỉ nói đến sự lú lẫn, bệnh hoạn của người viết khi nhìn nhận lịch sử. Tôi cũng không quy kết lập trường, quan điểm của tác giả, bởi có khi người viết chỉ muốn nói khác đi, nói ngược lại với những gì đã quá quen thuộc. Làm mới, làm khác nhưng không được sai lầm, không được bôi nhọ lịch sử. Ở đây tác giả đã phạm phải sai lầm chết người này.

Điều nghiêm trọng hơn, là tác giả đã vô tình đi ngược lại tâm thức của dân tộc, điều đã trở thành thiêng liêng trong trái tim người Việt bao đời. Và điều đáng trách là Ban biên tập báo Văn nghệ có thể đã đọc không kỹ để lọt một truyện ngắn không đáng được in trên một tờ báo của một hội nghề nghiệp như Hội Nhà văn Việt Nam.

Trần Bảo Hưng

12 nhận xét :

  1. Trần Bảo Hưng nói quá chuẩn.Tác giả nếu gọi là yếu kém,thì Ban biên tập báo Văn nghệ thuộc loại đại ngu,không xứng đáng cầm trịch một tờ báo văn chương của cả nước.Đây là nỗi nhục lớn nhất của làng văn đối với lịch sử dan tộc.Đại diện Hội nhà văn Việt Nam phải có lời sám hối,tạ tội trước tiền nhân.

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Chính sử ghi: giặc Nguyên xâm lược nước ta lần thứ 2 vào năm 1283, lần thứ 3 vào năm 1285. Sao tác giả truyện ngắn và các nhà bình loạn lại công nhận quân Nguyên xâm lược Đại Việt lần 2 vào năm 1285 nhỉ? Không biết ai đúng? Ai sai?

      Xóa
  2. Cảm ơn nhà văn đã viết bài này để phản bác những luận điệu sai lầm của tác giả Nga. Tôi là một phụ nữ tầm thường trong xó bếp, nhưng từ bé đã rất tự hào về những trang sử của Việt Nam, tôi luôn cố gắng học theo và dạy em, cháu mình sống theo gương những vị anh hùng của dân tộc. Khi đọc những trang sử về sự chiến thắng... của dân tộc trước những kẻ xâm lược hùng mạnh, tôi cảm thấy hạnh phúc,. Khi đọc đến những đoạn lo âu trăn trở của Vua và các tướng lãnh về thế yếu của nước mình, tim tôi thóp lại... An Tư công chúa là một trang liệt nữ tôi yêu thích, nếu tôi ở vào cương vị như bà, tôi cũng sẽ hy sinh thân mình vì vận nước... Sao thế hệ trẻ như Nga bây giờ lại có suy nghĩ quặt quẹo đến vậy, để viết ra những điều gây phẫn nộ. Có lãng mạn thì cứ lãng mạn, nhưng đừng làm cho người ta hiể usai về lịch sử của đất nước mình chứ!

    Trả lờiXóa
  3. Bài viết hay, đúng chuẩn mực, phân tích hợp lý.

    Trả lờiXóa
  4. P. thường dân11:48 13 tháng 1, 2018

    Rất may cho tất cả chúng ta . Nhũng kẻ giả nhân giả nghĩa như Trần Quang Đức , Nguyễn Duy Chính , Trần Quỳnh Nga không thể tìm được đất sống. Cỏ dại phải diệt tận gốc ngay từ đầu, không để nó lây lan. Các nhà trí thức chân chính đã lên tiếng , đã bênh vực cho lẽ phải, một lần nữa đã làm cho tinh thần Dân Tộc sáng ngời lên . Không ai bảo ai mà tự nhiên mà bọn xấu đón đầu cho một tương lai nô lệ ngoại bang bị lột mặt, bị đánh cho tơi tả . Sức sống của Dân Tộc bừng lên mãnh liệt . Không thiếu những người như nhà văn Trần Bảo Hưng trên báo Đại Đoàn Kết !

    Trả lờiXóa
  5. Hư cấu hay xuyên tạc lịch sử? Ông Trần Bảo Hưng đặt câu hỏi không đúng rồi, "đại nhà văn" Trần Quỳnh Nga không hư cấu, cũng không xuyên tạc, mà là đang viết lại lịch sử đấy chứ.

    Trả lờiXóa
  6. Nếu Trần ích Tắc thành công, liêu ông ta có được tôn là "Lão quốc phụ", và được dựng tượng đài trên khắp đất nước An nam không nhỉ ?

    Trả lờiXóa
  7. Cứ ngỡ Văn nghệ không còn chế độ phát, nên hội viên HNV không ai đọc truyện này, để lớp trẻ yêu văn chương bị lú lẫn.... Cảm ơn nhà văn Trần Bảo Hưng, cảm ơn Teuxblog.

    Trả lờiXóa
  8. Truyện giả tưởng lịch sử

    Truyện giả tưởng lịch sử có thể bỏ qua sự thật - chân, nhưng tiêu điểm đẹp và lành - mỹ và thiện thì phải giữ vững.

    Văn chương có thể không cần thật nhưng không thể không đẹp và không thiện. Nhiều tác phẩm văn chương thể loại này trên thế giới cũng rất nổi tiếng. Như "Les Trois Mousquetaires của Alexandre Dumas hoặc "Thần Điêu Hiệp Lữ" của Kim Dung v.v...

    Truyện của Dumas không hề bôi bác triều đình vua Louis XVI, trái lại tinh thần hiệp sĩ Chính Nhân Honnête Homme của Pháp rất được đề cao. Truyện của Kim Dung thì tinh thần chống giặc Mông cũng được ca ngợi, mặc dù Quách Tĩnh hay Dương Quá không có thật.

    Văn chương là thế.

    Trả lờiXóa
  9. Một luận cứ chặt chẽ, rõ ràng đối với chuyện ngắn này. Không như những kẻ bênh vực cho Trần Quỳnh Nga đã cố tình lẫn lộn giữa "hư cấu" với sự bóp méo lịch sử.
    Tội của Trần Quỳnh Nga đáng chết.
    Cảm ơn nhà văn Trần Bảo Hưng.

    Trả lờiXóa
  10. Một luận cứ chặt chẽ, rõ ràng đối với chuyện ngắn này. Không như những kẻ bênh vực cho Trần Quỳnh Nga đã cố tình lẫn lộn giữa "hư cấu" với sự bóp méo lịch sử.
    Tội của Trần Quỳnh Nga đáng chết.
    Cảm ơn nhà văn Trần Bảo Hưng.

    Trả lờiXóa
  11. Nhà văn viết những thiên tiểu tuyết diễm tình lãng mạn ước át trộn lẫn những tình tiết gây cấn để câu khách là chuyện bình thường. Nhưng sao lại phải lấy tên và câu chuyện của những nhân vật có thật trong lịch sử để làm gì, nếu không mang một ý định mờ ám? Bạn đọc biết mình cần phải làm gì với những sản phẩm văn hoá độc hại như bài viết của TQNga, nhưng các cơ quan trách nhiệm của nhà nước chẳng lẽ lại ngồi yên để cho bọn lái buôn văn hoá và lịch sử mặc sức vo tròn bóp méo lịch sử nước nhà như thế?

    Trả lờiXóa