Dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông sử dụng vốn vay và nhà thầu Trung Quốc
là điển hình của đội vốn, delay tiến độ
Hệ quả vốn vay Trung Quốc gây bức xúc
vì chưa có quan chức nào làm sai bị xử lý
Dân trí
Thứ sáu, 23/11/2018 - 06:00
"Vấn đề nằm ở phía chúng ta sử dụng vốn vay làm sao hiệu quả nhất! Khi ta để xảy ra tình trạng yếu kém, tham nhũng và lợi ích nhóm thì dường như Trung Quốc lại là cái cớ để chúng ta đổ vạ", chuyên gia kinh tế Bùi Trinh nhận xét.
> Bộ Kế hoạch và Đầu tư: FDI từ Trung Quốc chất lượng chưa cao
> Lo người Trung Quốc gom mua đất ven biển: Bộ Công an "trấn an"
> Điều bắt buộc Việt Nam phải chấp nhận dùng nhà thầu Trung Quốc
Đây là khẳng định của chuyên gia kinh tế Bùi Trinh với Dân Trí
xung quanh cuộc trao đổi về vấn đề được dư luận, cử tri quan tâm: Vay
vốn Trung Quốc buộc phải phụ thuộc và sử dụng nhà thầu Trung Quốc dù
năng lực yếu kém.
Vừa qua cử tri Đà Nẵng có kiến nghị Quốc hội về việc dùng vốn Trung
quốc phải sử dụng nhà thầu nước này yếu kém, Bộ Kế hoạch và Đầu tư
(KH&ĐT) có giải trình vay vốn Trung Quốc chúng ta phải chấp nhận nhà
thầu Trung Quốc. Với góc nhìn chuyên gia, TS Bùi Trinh, chuyên gia kinh
tế đã phân tích ấn đề trên ở khía cạnh khách quan.
Thưa TS Bùi Trinh, nhiều cử tri, người dân khá bức xúc trước các
dự án Trung Quốc tại Việt Nam đổ vỡ, gánh nặng cho ngân sách như một số
dự án trong 12 dự án thu lỗ nghìn tỷ của Bộ Công Thương. Đặc biệt là dự
án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông. Theo quan điểm của ông, Việt
Nam có cần thiết phải sử dụng vốn Trung Quốc, đặc biệt là vốn vay ODA
khi rất nhiều dự án đội vốn, chậm tiến độ khiến Việt Nam lỡ các kế hoạch
phát triển?
- Việt Nam là một nước đang phát triển, nên việc cần vốn để xây dựng
hạ tầng, do chi thường xuyên để nuôi bộ máy quá lớn (trên dưới 70%) và
trả nợ (lãi và gốc) nên muốn phát triển hạ tầng cơ sở nhu cầu về vốn là
lớn.
Hơn nữa, Việt Nam tăng trưởng nhanh, GDP bình quân đầu người theo Bộ
KHĐT năm 2018 có thể đạt 2.540 USD, mặc dù GDP bình quân đầu người chẳng
có liên quan gì nhiều đến thu nhập bình quân đầu người, nhưng khi đi
vay phải chi phí về vốn nhiều hơn.
Trong câu chuyện này người dân cảm thấy khó và “dễ hiểu” khi người có
thẩm quyền (chủ đầu tư) thích lựa chọn vốn ODA từ Trung Quốc.
Vay nợ về nguyên tắc là người dân Việt Nam sẽ phải trả thông qua thuế
trong tương lai, nhưng quyết định lại là người “có thẩm quyền”. Đi vay
để người khác phải trả, để lại gánh nặng một cách khó hiểu, không kiểm
soát được là một điều phi lý!
Theo cách lý giải của Bộ KH&ĐT đến cử tri: Họ yêu cầu các chủ đầu
tư phải nâng cao năng lực, đạo đức và trách nhiệm khi thực thi nhiệm vụ
để bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật về đấu thầu nghe giống
một câu khẩu hiệu suông.
Ông đánh giá như thế nào về Luật Đấu thầu của Việt Nam hiện nay
khi cơ chế bỏ thầu giá rẻ thường chiến thắng các nhà thầu có công nghệ,
chất lượng và hiệu quả? Cần thay đổi chính sách và cơ chế gì để Việt Nam
không gánh chịu tác động xấu của nhà thầu Trung Quốc?
- Dù Luật thế nào nhưng cuối cùng vẫn do con người, Luật có thế nào
thì cái “người có thẩm quyền” vẫn có thể lách luật, vấn đề không phải
Luật Đấu thầu thế nào mà vấn đề là cơ chế bao trùm.
Ví dụ vai ai, vay để làm gì cần để Quốc hội thông qua; vì sử dụng vốn
vay không hiệu quả thì đối tượng phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là
người dân.
Theo kiến nghị của cử tri, nhiều dự án do Trung Quốc trúng thầu
nhưng chậm tiến độ, đội vốn và chất lượng kém nhưng trách nhiệm của cơ
quan quản lý chưa rõ. Theo ông, chúng ta cần có cơ chế và xử lý người
đứng đầu để xảy ra nhà thầu nước ngoài chậm, yếu kém, đội vốn và đặc
biệt là có trường hợp bán thầu hay không?
- Khi những điều này xảy ra đối tượng phải gánh chịu chính là người
dân. Nên xử lý người có thẩm quyền gây nên chuyện này là rất đương
nhiên.
Nước ta là một bộ máy được sắp xếp nhân sự từ trên xuống dưới nhưng
những việc làm ảnh hưởng đến dân lớn như thế này mà “người có thẩm
quyền” vẫn ung dung, ngang nhiên tồn tại một cách đầy quyền uy mà hầu
như không bị truy cứu.
Trong bối cảnh tiền trong dân đang rất lớn, xã hội hóa đầu tư cơ
sở hạ tầng được nhiều nước làm tốt song hiện Việt Nam chính sách phát
triển PPP còn chậm trễ, bất cập và nảy sinh nhiều tồn tại khiến sức hút
của PPP đang giảm. Theo ông, chúng ta cần đột phá gì về cơ chế để hút
nhà đầu tư trong và ngoài nước vào kết cấu hạ tầng?
- Có người nói Việt Nam có tiền trong dân lớn tôi đã có bài nói lại
về chuyên này trên TBKTSG. Theo số liệu của cơ quan Thống kê, thu nhập
từ sản xuất bình quân cả nền kinh tế chỉ bằng hơn 90% tiêu dùng cuối
cùng, về mặt bình quân chung thì Việt Nam làm chưa đủ chi tiêu thường
xuyên.
Tuy nhiên, những doanh nghiệp ở Việt Nam không phải không có nhưng
những “đoạn trường” để có được dự án mà doanh nhân Tạ Quyết Thắng đã đề
cập là một thực tế làm nản lòng doanh nghiệp.
Vấn đề “người có thẩm quyền” ở mọi khía cạnh càng nổi cộm, những
người có thẩm quyền này kéo lùi sự phát triển của đất nước. Tại sao
không ai xử lý những “người có thẩm quyền” này? Hay vì là có thẩm quyền
thì không ai xử lý được?
Quảng Ninh là trường hợp điển hình từ chối vay vốn Trung Quốc hơn
300 triệu USD làm đường cao tốc để chuyển sang hình thức xã hội hóa.
Việc chuyển vay vốn Trung Quốc đã giúp Quảng Ninh huy động được nhiều DN
tốt hơn. Theo ông, điều này là bài học gì cho Chính phủ, bộ ngành đang
phụ thuộc vốn vay?
- Đây là một bài học thú vị! Trường hợp này cần tôn vinh những người
có thẩm quyền ở Quang Ninh. Mong rằng những người có thẩm quyền ở mọi
nơi trên đất nước đều như thế, đặt quyền lợi của Nhân dân và Đất nước
lên trên quyền lợi cá nhân
Chính sách "Nhất đới, nhất lộ", "Một vành đai, một con đường" của
Trung Quốc đã và đang chuyển nợ và rủi ro sang một loạt các nước Tây Á,
như Srilanka. Mới đây rất nhiều nước trong đó có Campuchia đã khước từ
vốn vay Trung Quốc vì quá nhiều điều kiện bất hợp lý về bẫy nợ, an ninh
quốc phòng và phá vỡ kế hoạch phát triển quốc gia. Ông có bình luận gì
về xu hướng này và Việt Nam nên làm gì?
- Theo tôi không nên đặt vấn đề vốn Trung Quốc hay nước nào, họ có
tiền mình muốn vay, và nếu những điều kiện mà thấy là bất lợi thì không
vay nữa và đi tìm đối tác khác.
Vấn đề nằm ở phía chúng ta sử dụng vốn vay làm sao hiệu quả nhất! Khi
ta yếu kém, tham nhũng và lợi ích nhóm thì dường như Trung Quốc là cái
để chúng ta đổ vạ.
Muốn người khác yêu hơn mình là đặc tính của con người! Việt Nam cơ
bản tự làm yếu mình khi để cơ hội cho tham nhũng chính sách và cơ hội để
nhà thầu nước ngoài có quyền delay dự án lâu hơn, xa hơn mà không xử lý
triệt để.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Nguyễn Tuyền
(Thực hiện)
Thượng bất chính hạ tác loạn thì xử lý cái gì. Tham nhũng xứ ta đã rõ rành rành, mà TQ cũng chẳng tử tế. Buồn lắm, chán lắm. Mình cảm ơn tác giả bài viết.
Trả lờiXóa