Blogger Widgets

Chủ Nhật, ngày 16 tháng 12 năm 2012

CỔ TỤC Ở HỘI AN: MỚM "NHŨ HOA" CHO THẦN TÀI

Phong tục cho thần tài 'hưởng' nhũ hoa nữ nhân viên ở Hội An
Theo Gia Đình & Cuộc Sống
.
Tín ngưỡng kỳ lạ này đã được những tiểu thương ở thành phố sầm uất đất Quảng Nam lưu truyền tới vài trăm năm nay.Cho thần tài “hưởng” nhũ hoa phụ nữ để cầu may bán đắt Cư dân khu vực đô thị cổ Hội An (Quảng Nam) trong quá trình hình thành và phát triển có nhiều phong tục độc đáo, riêng biệt và tạo nên dấu ấn đặc sắc so với những mảnh đất khác. Đặc biệt, những người buôn bán ở đây có rất nhiều “mẹo” và tín ngưỡng mang tính tâm linh cao.

Thế nhưng, có lẽ độc đáo nhất là phong tục áp tượng thần tài vào “nhũ hoa” của các nữ nhân viên bán hàng trước mỗi ngày làm việc mới. Trong một lần trò chuyện với Trần Bảo Ngọc, một nữ nhân viên trong cửa hàng quần áo thời trang trên đường Hai Bà Trưng (Hội An), tôi tình cờ nghe và thực sự bất ngờ khi biết sáng nào trước giờ làm việc, cô cũng áp phần mặt của tượng thần tài vốn được để ở bàn thờ nhỏ trong shop vào “nhũ hoa” của mình để cầu may. Tôi bật cười nhưng rồi vội kìm lại khi bắt gặp thái độ không vừa lòng của cô nhân viên. Cuộc trò chuyện càng đi sâu vào chi tiết, cái lệ này càng thu hút và hấp dẫn tôi hơn. Ngọc cho hay, cô cũng không biết cái phong tục kỳ lạ này có từ bao giờ, thế nhưng đa phần ở Hội An, hễ ai mở hàng, thuê nhân viên nữ bán hàng đều dặn người làm của mình tuân thủ cái lệ hàng sáng ấy. Đối với những cửa hàng nào có chủ nữ trực tiếp đứng bán thì khỏi cần phải nói. Sáng nào cũng vậy, sau khi hương khói trước và trong cửa hàng, cô chủ cũng cho ông thần tài “hưởng” một chút để bước vào một ngày làm việc mới may mắn và đắt khách. Cũng chẳng ai chứng thực được rằng, nếu không làm cái lệ ấy thì cửa hàng sẽ buôn bán ế ẩm. Thế nhưng, cứ đời này truyền cho đời sau, người buôn bán đi trước truyền lại cho người đi sau, thành ra một cái lệ phổ biến và hầu như ai làm kinh doanh cũng đều thông tỏ và “tín” lắm.

Thường thì buổi sáng, những nhân viên hay nữ quản lý đến cửa hàng phải tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc gọn gàng trước khi bước vào các công đoạn của phong tục này. Đầu tiên, người thực hiện phải đặt hương xin ngài (tức tượng thần tài) về chứng giám. Sau đó, nhẹ nhàng đưa ngài vào nơi vắng vẻ của shop, cô gái thực hiện cái lệ ấy. Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng mỗi cử chỉ của cô gái phải diễn ra theo trình tự chứ không phải muốn gì làm nấy. Đầu tiên, cô nhân viên một tay cầm tượng ngài, quay mặt vào ngực mình, tay kia từ từ cởi cúc áo ra. Khi đã cởi xong áo thì áp mặt ngài vào ngực mình, di chuyển đều từ trái qua phải rồi ngược lại. Ba lần như thế là xong. Mọi việc diễn ra trong vòng chưa đầy 10 phút nhưng là phần quan trọng nhất của mỗi cửa hàng trong một ngày. Chia sẻ với chúng tôi, cô nhân viên Ngọc còn bảo: “Mới đầu vào làm, tụi em cũng không quen với cái phong tục ni nên thường xuyên bị bà chủ la. Nhưng dần dần mọi cái đều trở nên bình thường và tụi em coi như một phần công việc của mình trong ngày… Có thể, nhiều người cho rằng việc này là mê tín nhưng em nghĩ đôi lúc nó cũng tạo động lực để tụi em làm tốt hơn. Bắt đầu một ngày làm việc mới với tâm thế là sẽ gặp nhiều may mắn thì tâm lý cũng thoải mái hơn, công việc vì thế mà cũng hanh thông hơn”, nói rồi, Ngọc cười bẽn lẽn.Đi tìm những lý giải Để tìm hiểu phong tục kỳ lạ có một không hai này, chúng tôi tìm đến nhà cụ Phạm Thị Hương, nằm sâu trong một con hẻm nhỏ trên đường Trần Phú (Hội An). Cụ Hương năm nay đã hơn 86 tuổi. Tuổi đã cao, nhưng cụ Hương xem chừng vẫn khỏe mạnh và minh mẫn lắm. Cụ kể, trước đây cụ cũng từng buôn bán lớn trong khu phố cổ này nhưng do nhiều biến động của cuộc đời và tuổi tác, sau phải bỏ nghiệp kinh doanh lớn để bôn ba với những chú tò he đất bên bờ sông Hoài. Đến giờ, vợ chồng cô con gái út của cụ cũng làm ăn rất khấm khá với 3 cửa hàng kinh doanh trên phố cổ Hội An. Nghe chúng tôi hỏi về tục lệ đưa tượng thần tài vào ngực nữ nhân viên bán hàng, sau một hồi trầm ngâm suy nghĩ, cụ Hương gật đầu quả quyết: “Đúng là có cái tục đó thiệt chú à. Nhưng có từ thời nào tôi không rõ. Đời bà tui cũng đã có rồi, rồi thì truyền lại cho mẹ tui, rồi đến tui. Có người bảo đây là tục của người Hoa vì trong văn hóa của họ ở Hội An theo tui được biết có những điều tương tự. Có người lại bảo cái tục ni là của người Nhật…. Nhưng cho dù có xuất xứ từ đâu, nó vẫn là một điều thiêng liêng, một nét văn hóa của những người buôn bán ở đây…”.

Cụ Hương còn bảo ngày trước, người ta thuê những cô gái còn trinh tiết đến bán hàng ở những cửa hàng lớn. Bởi theo quan niệm của những thương gia lớn thì thần tài rất “mê” gái (?), đặc biệt là những cô gái còn trinh tiết. Đến nỗi những nhà thuê không được những cô gái còn trinh tiết về làm thì phải nhờ, phải thuê một cô gái khác trong phố hoặc của nhà buôn bên cạnh để, mỗi sáng sang hiệu buôn của mình thực thi công việc cho thần tài “hưởng” nhũ hoa trước khi mở hàng. Không những thế, người được nhờ, được thuê phải hợp mạng, hợp tuổi với gia chủ và rất nhiều tiêu chí khác. “Xưa kia, đây là một tục lệ rất quan trọng và phức tạp của những người buôn bán ở khu vực này. Buôn càng lớn thì càng phải chú ý đến cái tục cho “ngài” hưởng hơi ngực gái mỗi sớm. Bây giờ, nhiều nhà buôn không còn kỳ công đi tìm con gái còn trinh tiết về làm. Tuy nhiên, vẫn còn một số người giữ đầy đủ các công đoạn khắt khe của cái lệ ấy”, cụ Hương vì nhai trầu bỏm bẻm vừa chia sẻ với chúng tôi như thế.

Theo kiến giải của tiến sĩ văn hóa Trần Tấn Vịnh, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Quảng Nam, thì phong tục này có xuất xứ từ văn hóa Mẹ của người Việt trên khắp đất nước này. Từ việc truyền, xưng tụng và thờ cúng những vị thần có pháp danh đầu tiên là “Bà” đến những cây cầu, những ngọn núi, những tên đất, tên làng có tên bắt đầu là “Bà” khác. Đó là một nét văn hóa thuần nhất và xuyên suốt, biểu hiện cho nền văn minh lúa nước, nền văn minh đậm chất Việt. Nó đề cao vai trò của sự sinh sản, sức sống và trọng trách ươm mầm, tạo ra sự sống của người phụ nữ. Giao thoa với các nền văn hóa khác ở Hội An như văn hóa Nhật Bản và Trung Hoa, việc để tượng thần tài vào ngực con gái trước một ngày buôn bán mới phải chăng cũng là một biểu hiện của ước mơ mọi thứ được sinh sôi nảy nở, ăn nên làm ra? Đó là một nét trong tín ngưỡng phồn thực đã kết hợp với việc làm ăn buôn bán của người phố cổ Hội An để tạo ra một nét văn hóa độc đáo ở mảnh đất cổ này.

Trong vẻ đẹp muôn màu của đất và người phố cổ Hội An, có những điều người ta bất ngờ nhưng thật ra có cội nguồn rất gần gũi với truyền thống, văn hóa Việt. Tục đặt tượng thần tài vào ngực con gái bán hàng ở các cửa hàng mỗi sáng sớm là một trong những cái lạ như vậy.

Nhưng chính điều này đã tạo nên sự thú vị riêng, làm ta thấy thêm yêu, thêm muốn khám phá vùng đất cổ kính này. 

Theo Gia Đình & Cuộc Sống

17 nhận xét:

  1. Ha ha... Thú thực với bác Tễu, tôi vừa mới tò mò tra google và mở thử vài trang có đăng lại bài trên, không có trang nào dám minh họa bài này bằng cái hình... hết sẩy như bác Tễu cả!

    Mục thư giãn cuối tuần của Blog Tễu có cái nét gì đó, dù khó tả nó ra làm sao nhưng phải công nhận là độc đáo, hổng đâu có. Rất sảng khoái, he he!

    Trả lờiXóa
  2. Đây là lần đầu tiên, một người đã bốn đời định cư tại Hội An, có tổ tiên là những gia tộc có tiếng (Phan, Trần)ở đây mà mới nghe các ông tiến sĩ mở mắt cho.
    Gia đình tôi sống bằng nghề thương mại, hàng xóm, bạn hàng, người Minh Hương đầy rẫy. Khi còn nhỏ những người bạn trong các bang hội người TH cùng học một trường, ăn, ở nhà nhau, tụ họp vui chơi hà rầm mà cũng chưa hề nghe chúng nói về cái văn hoá này. Mà nói gì cho xa, bà nội tôi người Minh Hương, gia đình buôn bán bao đời mà có thấy cụ "chỉ vẽ" cho con cháu cái "mánh" hối lộ đó đâu.

    Nếu chuyện này có thật, phổ biến, được lưu truyền, thì tôi nhận mình là đứa mù cả tai lẫn mắt, bằng không thì ôi, các vị Tiến sĩ!!!

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Hì hì, tra trên google thì tôi thấy có nhiều báo mạng và một số blog đăng lại bài này, mà đăng lại như thể một bài thư giãn thôi bác à. Tôi cũng thấy tất cả những bài đăng mà tôi tìm được từ Google đều đăng nguồn ban đầu của bài này là báo "Gia Đình & Cuộc Sống", và đều không thấy tên tác giả.

      Tò mò tìm hiểu xem, thì ra GĐ&CS là một tờ báo giấy, số đầu tiên chỉ mới ra đời vào ngày 8/5/2012 vừa rồi thôi. Và bác nào muốn biết báo này như thế nào thì xin mời xem tại đây (đặc biệt xem tựa dề những bài "đinh" của báo nhân số ra mắt):
      http://giadinhvn.vn/vn/Tintuc/SUKIEN/4682-Hay-mua-ngay-An-pham-Gia-dinh-va-Cuoc-song.aspx

      Xin bác ẩn danh đừng bận tâm. Nếu là một bài nghiên cứu đàng hoàng thì chả tác giả nào có thể viết theo kiểu... "bà tám" như vậy được, mà nhất là chả dám ký tên. Bác Tễu đem về đây ngày cuối tuần, với cái hình... "quá đã" như trên, rõ ràng là chỉ với ý thư giãn thôi.

      Xóa
  3. Qua tết tui sẽ đi Hội An, giả làm thần tài. hehe

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Ước gì mình trở thành các tượng thần tài đặt ở Hội an trong các cửa hàng đó nhẩy, xem các cô bán hàng trình diện mỗi sáng?

      Xóa
  4. Tôi là người Hội An nhưng bầy giờ mới biết dụ này đó nghe, có lẽ bác Tễu nên xem thực tế có phải như vậy không rồi đã cho đăng nhé, phải vào HA chứng kiến các cô nhân viên...mắt thấy tai nghe thì mới tin chứ...Nói vậy nhưng vẫn thấy hay hay nên xin copy lại của bác đăng trên blogs của mình đồng thời ngày mai đi tim hiểu thực tế xem sao ? .

    Trả lờiXóa
  5. Tôi cũng được nghe về chuyện này, nhưng câu chuyện không có hậu như của bác Tễu. Chuyện kể rằng việc cho thần tài sớm sớm hưởng nhũ hoa của các cô gái còn trong trắng chả biết có từ thời nào nhưng đã thành lệ. Việc buôn bán nhờ đó được hanh thông đã khiến người ta siêng năng hơn về chuyện này, nhưng để việc được linh nghiệm thì khi cho thần tài hưởng nhũ hoa phải bí mật, không để cho quầy hàng bạn hay khách mua trông thấy, vì Thần Tài hay "xấu hổ". Trong chợ có nhiều quầy bán cùng mặt hàng nhưng khách mua chỉ có từng ấy người, do vậy hàng cô Đào đắt thì hàng cô Mận, cô Mai sẽ ít người mua hơn. Vì để "cạnh tranh", hàng "ế" phải nghĩ cách đối phó. Ban đầu khi thấy quầy vắng khách thì họ lại tranh thủ cho thần tài hưởng nhũ hoa thêm một lần nữa, rồi lần nữa để chạy đua doanh số. Kết quả thần tài "bị mệt" đâm lười biếng, cho nên việc linh nghiệm không còn. Về sau họ làm cách khác là cố gắng "nhìn trộm" quầy hàng xóm dâng nhũ hoa thần tài để làm mất thiêng đi thì quầy mình mới bán được hàng, từ đó lại sinh ra "lắm chuyện rắc rối"(...). Vì thế tục lệ này ngày nay không còn nữa, chỉ kể lại cho vui như là một nét chấm phá văn hóa địa phương mà thôi.

    Trả lờiXóa
  6. Chào Bác,
    Không rõ là Ông Thần Tài(trong Nam gọi là Ông Địa)ở đất Hội An có "kén chọn" gì hay không ?
    Vì nếu như Chủ cửa hàng là một Bà sồn-sồn thì Ông có nhận lời thành tâm của Bà Chủ, hay là Ông cũng chẳng phân biệt tuổi tác các Bà, các Cô mà sẽ "già không bỏ, nhỏ không buông". Nhận láng !
    Vì nhìn nét mặt Ông thì lúc nào Ông cũng vui và cười hềnh-hệch suốt ngày !?

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Ba Cầu Muối, Saigon06:52 Ngày 17 tháng 12 năm 2012

      Thần tài chỗ tôi uy nghi hơn nhiều . Ông mặc áo đại trào, hai tay giang ra . Mỗi tay cầm đồng tiền vàng có chữ " Lộc " . Gặp ngày Tết mà mấy em múa lân xông nhà dán cho cái bùa ông thần tài , kể như hên suốt năm .
      Thần Tài này ngày xưa là thương hiệu Tín Nghĩa Ngân Hàng của Nguyễn tấn Đời nổi tiếng một thời ở miền Nam đấy .

      Xóa
  7. Bác Tễu không đăng bài này sớm. Riêng năm 2012 này tôi đã đi Hội An ba lần rồi. Tôi rất mê Hội An mà giờ mới nghe dzụ này, dzui ghê. Các bác có ai biết biết bày cho em xem kiếp này phải sống thế nào để kiếp sau em được làm thần tài..., Em cảm ơn các bác nhiều nhiều...Híc!

    Trả lờiXóa
  8. Thần Tài mà đa dâm thế thì còn gì uy tín Thần Tài . Họ bịa ra truyện để vu khống Thần Tài. Theo tôi Thần Tài vốn vô thưởng vô phạt, chẳng qua do lòng con người thôi .

    Trả lờiXóa
  9. Ở quê tui thì không có cái lệ quá "phồn thực" như bác Tễu nêu trong bài này. Ở quê tui khi các cháu nhân viên ngồi thắp hương cho thần tài buổi sáng thì ông chủ hàng chỉ nhắc nhẹ các cháu nên mặc váy ngắn và không nên mang quần "chíp"...thế thui bác Tễu ợ ...!!!

    Trả lờiXóa
  10. Phong tục này đúng là độc đáo và có lợi cho đôi bên các bác nhỉ :-) Cám ơn bác chủ đã chia sẻ.

    Trả lờiXóa
  11. Cái tục này mình mới biết lần đầu tiên hjc

    Trả lờiXóa
  12. Chuyện nhảm nhí, báng bổ, giễu cợt thái quá chẳng hay ho gì lại còn làm mất thiêng "Ông Thần Tài" vốn được thờ cúng trọng vọng hàng ngày trong mỗi gia đình kinh doanh buôn bán.

    Trả lờiXóa
  13. Chuyện dở hơi, người Hội An chính gốc, ngày xưa bà nội buôn tơ lụa từ Hội An đến tận Nam Vang, người bạn Hội An này chưa hề nghe qua ba cái chuyện vớ vẩn, bù khú như khi các anh các bác, rượu vào lời ra. Nói chuyện "giỡn chơi chút xíu" là chuyện thường, là chuyện vui để bà con xả hơi sú bắp, nghiêm túc riết thì cũng dễ thành Ngụy Quân tử. Cái ông Tiến sĩ văn hóa , giám đốc bảo tàng tỉnh Quảng Nam chắc được cấp bằng Tiến Sĩ của trường đại học bưng biền nên phát ngôn bừa bãi, toàn là chuyện vẽ hưu vẽ vượn, thêm mắm thêm muối khiến phố cổ Hội An xưa nay vốn hiền hòa chân chất nay trở thành điểm du lịch mang màu sắc hoa hòe, hoa sói mà lại còn mang thêm tính dối trá. Bây giờ bằng Tiến sĩ, Thạc sĩ ở VN, nhất là trong giới lãnh đạo nhiều vô số kể, ai nấy cũng đều mũ áo xênh xang, lấy của che thân nay gắn thêm cái mũ Tiến sĩ cho nó thêm phần long trọng.

    Trả lờiXóa
  14. Tục lễ này thật kỳ lạ, lần đầu tiên nghe đến. Tuy nhiên rất thú vị và hay, ko biết còn tồn tại nữa ko nhỉ, hee :D

    Trả lờiXóa