HẦU ĐỒNG - BẢO TÀNG SỐNG CỦA VĂN HÓA VIỆT

Lên đồng - Bảo tàng sống của văn hóa Việt
Nguyễn Xuân Diện

Từ bao đời nay, trong các làng thôn, ngõ phố, trong các đền đài nghi lễ lên đồng vẫn là một nghi lễ tín ngưỡng được nhiều người thành tâm thực hiện. Nhiều nơi, dù điện đài không trang hoàng lộng lẫy, dù không có được các cung văn đàn ngọt hát hay, đồ dâng cúng cũng rất sơ sài, nhưng với sự thành tâm, một cuộc lên đồng vẫn được thực hiện, và những người dân lam lũ vẫn trong một thoáng chốc đã được hưởng cảm xúc tiên giới một cách đủ đầy. 

CẢM THU TIỄN THU - Thơ Tản Đà. Quách Thị Hồ ngâm

"Tiết tháng bảy thu về khơi hứng cho đại thi hào Nguyễn Du viết tác phẩm bất hủ Văn tế thập loại chúng sinh. Hơn hai trăm năm sau cũng nguồn thu cảm ấy, thi sỹ Tản Đà đã nhỏ nước mắt khóc thương những kiếp đời oan trái, tài tử đa cùng, hồng nha đa truân..."(Nguyễn Đăng Mạnh)

TẢN ĐÀ MỘT LẦN ĐẾN LONG XUYÊN

Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu.

TẢN ĐÀ MỘT LẦN ĐẾN LONG XUYÊN
Tác giả: Trần Thế Kỷ

Năm Đinh Mão (1927), tờ An Nam Tạp Chí của thi sĩ Tản Đà bị thất bại, phải tạm đình bản. Đây cũng là dịp tốt để nhà thơ thực hiện chuyến thăm miền Nam theo lời mời trước đó của nhiều bạn bè thân hữu.

Tản Đà đi đến đâu được trọng vọng đến đó: “Phong lưu chẳng thiếu đâu đâu, nước non đưa đón khắp hầu gần xa”. Trong chuyến Nam du lần này, đáng nhớ nhất có lẽ chính là chuyến thăm Long Xuyên mà sau này nhà thơ có ghi lại trong bài: “THÚ ĂN CHƠI”: Long Xuyên chén mắm, Nghệ An chén cà.

ĐỀN HÙNG NẰM TRÊN ĐẤT CỦA VUA HÙNG, KHÔNG PHẢI CỦA RIÊNG PHÚ THỌ

ĐỀN HÙNG NẰM TRÊN ĐẤT CỦA VUA HÙNG, 
KHÔNG PHẢI ĐẤT CỦA LÃNH ĐẠO VÀ NHÂN DÂN TỈNH PHÚ THỌ
Bài của Nguyễn Xuân Văn

Việc tỉnh Phú Thọ quyết tâm xây dựng tượng đài HCM trong khuôn viên Đền Hùng đang khiến dư luận quan tâm và tranh luận gay gắt. Câu hỏi đặt ra là: Trách nhiệm của Bộ VHTTDL ở đâu, khi chưa có ý kiến chính thức về việc này — liệu công trình có phù hợp với Luật Di sản văn hóa hay không? và Bộ đã cho phép chưa?

Khi các nhà khoa học và người dân bày tỏ quan điểm phản biện, Báo Phú Thọ lại quy kết những ý kiến đó là “phản động, thù địch, lợi dụng không gian mạng để bóp méo chủ trương nhân văn, gây hoang mang dư luận”. Cách ứng xử này khó có thể xem là thái độ cầu thị trong một vấn đề liên quan đến di sản thiêng liêng của quốc gia.

 

ĐỌC “PHỦ VÂN CÁT - NƠI THÁNH MẪU GIÁNG SINH LẦN THỨ HAI”

Nguyễn Thanh Huy:

ĐỌC “PHỦ VÂN CÁT - NƠI THÁNH MẪU GIÁNG SINH LẦN THỨ HAI”
Chủ biên: Nguyễn Xuân Diện. Nxb Thế Giới, Hà Nội, 2024.

Cuốn sách như dẫn dụ người đọc lạc vào những khung trời tri thức. Ở đó, là những câu chuyện thần tiên li kì, nửa thực nửa hư, nửa tiên nửa tục đan xen hoà quyện; giang sơn cẩm tú, tiên cảnh bồng lai cứ hiện ra trước mắt người đọc. Nhưng đặc biệt là lời văn ý thơ tao nhã, đối đáp cao sang xuyên suốt trong những thần tích, ngọc phả. Qua đó nhiều tuyệt thi bấy lâu nay ẩn tàng được hiển lộ, người đọc đi từ ngỡ ngàng đến khâm phục trước tài hoa và trí tuệ của tiền nhân. Tiếp tục, là những tri thức dư địa chí, những tên đất tên làng, quá trình tách nhập, còn mất được kiến giải thông qua các nguồn sử liệu một cách minh xác. Điều này đòi hỏi một khả năng làm việc nghiêm cẩn và công phu của tác giả.

"TỨ CHI VĂN" - CHUYỆN RẤT ÍT NGƯỜI BIẾT

Các quan triều Nguyễn hành lễ trước Điện Thái Hòa. Ảnh: Tư liệu.
 

"TỨ CHI VĂN" - CHUYỆN RẤT  ÍT  NGƯỜI BIẾT

Nguyễn Xuân Diện

 

Phạm Hy Lượng là một danh sư đất Thăng Long. Năm 1884, ông cáo bệnh hồi hưu khi đang là quyền Tuần phủ Ninh Bình, trở về Hà Nội mở trường dạy học. Học trò của ông có nhiều người tài năng xuất chúng, như Hoàng giáp Nguyễn Thượng Hiền, Tam nguyên Vũ Phạm Hàm, Tiến sĩ Chu Mạnh Trinh.

 

Điều lạ là cả ba ông đều đỗ cùng một khoa Tiến sĩ khoa thi năm Nhâm Thìn niên hiệu Thành Thái năm thứ 4 (1892). Cao nhất là Vũ Phạm Hàm đỗ Đình nguyên Thám hoa, rồi đến Nguyễn Thượng Hiền đỗ Hoàng giáp, và Chu Mạnh Trinh đỗ Tiến sĩ. Tên của cả ba người đều được khắc trong tấm bia Đề danh Tiến sĩ khoa thi năm Nhâm Thìn niên hiệu Thành Thái năm thứ 4 (1892).

ĐỀN HÙNG - SỰ TÔN VINH VÀ GIỚI HẠN CỦA PHÁP LUẬT

ĐỀN HÙNG - SỰ TÔN VINH VÀ GIỚI HẠN CỦA PHÁP LUẬT

Bài của Nguyễn Thanh Huy

Lịch sử dân tộc đã trải qua nhiều triều đại trong suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước: từ buổi bình minh – thời Hùng Vương với nhà nước Văn Lang, đến giai đoạn Bắc thuộc, rồi bước vào thời kỳ độc lập với các triều Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê, Tây Sơn, Nguyễn… và nay là Thời đại Hồ Chí Minh.

Nhắc lại như vậy để thấy rằng dân tộc, đất nước là trường cửu (xét trên bình diện lịch sử nhân loại), còn các triều đại, các thiết chế chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian dài ngắn nhất định. Đó là quy luật của lịch sử – một quy luật không ai có thể chống lại.

ĐI TÌM ĐẤNG TÀI HOA CHU MẠNH TRINH

ĐI TÌM CHU MẠNH TRINH 

Mai An Nguyễn Anh Tuấn
TranNhuong.net.  Chủ nhật 7.8.2016 

Lời dẫn của Lâm Khang: Cán Thần Chu Mạnh Trinh là một đấng tài hoa. Cuộc đời ngắn ngủi của ông đã để lại cho non sông những điều kỳ thú. Về thơ là Hương Sơn phong cảnh ca, bài thơ hay nhất về Hương Tích mà đến nay chưa ai vượt qua được. Ông cũng là người vẽ kiểu Gác chuông Thiên Chùa đẹp lạ lùng. Với Hưng Yên, ông là người hưng công và thiết kế tòa phương đình của đền Đa Hòa, để lại hai chữ đại tự "Bồng Lai" đến nay vẫn còn tươi nét bút. Đương thời, Chu Mạnh Trinh được tôn vinh là một trong "TỨ CHI VĂN". Đó là: Kinh bang tế thế chi văn Nguyễn Thượng Hiền, Cử tử chi văn Vũ Phạm Hàm, Thần tiên chi văn Dương Khuê và Tài tử chi văn Chu Mạnh Trinh. Xin giới thiệu bài viết của Đạo diễn, Nhà văn Mai An Nguyễn Anh Tuấn.

MỘT CUỐN SÁCH MỚI VỀ CHU MẠNH TRINH – NGƯỜI TÀI HOA BẬC NHẤT NƯỚC NAM TA

MỘT CUỐN SÁCH MỚI VỀ CHU MẠNH TRINH 
     – NGƯỜI TÀI HOA BẬC NHẤT NƯỚC NAM TA

Nguyễn Xuân Diện 

 

Đó là cuốn sách chuyên luận rất công phu và hoàn bị về Chu Mạnh Trinh một bậc tài hoa tài tử của nước Nam ta. Cuốn sách “Chu Mạnh Trinh hành trạng và thơ văn” do Phạm Ngô Minh và Lê Minh Khiêm biên khảo, dịch và chú giải, in tại Nxb. Đà Nẵng in xong tháng 9 năm 2025. Đây có lẽ là cuốn sách cuối cùng trước khi Nxb. Đà Nẵng lừng danh một thời chấm dứt hoạt động. Tôi may mắn được Phạm Ngô Minh tiên sinh gửi tặng, và sách vừa đến văn phòng lúc trưa nay.

PHÚ THỌ CÓ XỨNG ĐÁNG ĐƯỢC ĐẶT TƯỢNG BÁC HỒ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH MÌNH KHÔNG?

Phú Thọ KHÔNG XỨNG ĐÁNG được đặt tượng Bác Hồ ở trong địa bàn tỉnh mình, 
không riêng gì trong khuôn viên Đền Hùng!!!

CÓ CÒN XỨNG ĐÁNG?
Bài của Hung Vu

Trong phiên toà xét xử vụ đánh bạc 2.500 tỷ đồng tại King Club ở khách sạn Pullman đang diễn ra tại Hà Nội, thì tỉnh Phú Thọ (cũ) có 7 cựu lãnh đạo, cán bộ và một cựu hiệu phó Đại học Hùng Vương bị truy tố. Bảy người này bị xác định đã tới casino King Club - một địa điểm chỉ dành cho người nước ngoài, để sát phạt 465 lần với số tiền bị quy kết dùng để đánh bạc lên tới hơn 9,5 triệu USD.

THƯ NGỎ CỦA NHÀ VĂN HOÀNG QUỐC HẢI GỬI LÃNH ĐẠO TỈNH PHÚ THỌ

THƯ NGỎ GỬI QUÍ VỊ LÃNH ĐẠO TỈNH PHÚ THỌ

Hà Nội ngày 9 tháng 11 năm 2025
Kính gửi các ông thuộc Ban lãnh đạo tỉnh Phú Thọ,

Tôi là Hoàng Quốc Hải 88 tuổi cư trú lâu năm trên địa bàn Hà Nội, nghề nghiệp viết văn, Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nhà G9, ngõ 61 phố Pháo Đài Láng quận Đống Đa Hà Nội.

 

Trước hết hoan nghênh các ông có lòng hiếu kính đối với bậc cha già đã trọn đời vì nước vì dân, được toàn dân ngưỡng mộ, tôn sùng ngay từ khi Cụ còn đang sống, đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thế thì việc dựng tượng đài nhằm tôn vinh Cụ cũng đồng thời bầy tỏ lòng biết ơn, vậy có gì mà các bậc trí thức lão thành, các nhà khoa học lịch sử và dân mạng phải ầm ầm lên tiếng phản đối; khiến lãnh đạo Phú Thọ phải cho tờ ngôn luận của mình – Báo Phú Thọ lên tiếng, với các lập luận và ngôn ngữ răn đe. Xem ra không phù hợp với lễ giáo của dân tộc ta, đặc biệt là với truyền thống văn hóa nơi Đất Tổ, các ông nên xem lại, kẻo mang tiếng thất lễ với thiên hạ. 

CCB, NHÀ THƠ QUỐC TOẢN LÊN TIẾNG VỀ VIỆC XÂY TƯỢNG ĐÀI BÁC TẠI ĐỀN HÙNG

Cựu Chiến binh, Nhà thơ Nguyễn Quốc Toản:

TỈNH PHÚ THỌ CẦN CÂN NHẮC VIỆC XÂY TƯỢNG ĐÀI BÁC TẠI ĐỀN HÙNG 

 

Tôi viết những dòng này không phải để tranh cãi, mà để nói lên tiếng nói của lòng mình – của một người dân bình thường, biết cúi đầu trước tổ tiên, biết ơn Bác Hồ, và biết sợ những điều trái với đạo lý nghìn đời của dân tộc. Tôi không đồng tình việc xây dựng Tượng đài Bác trong khuôn viên Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng. Không phải vì thiếu lòng tôn kính với Bác, mà chính vì tôi quá kính Bác, quá hiểu tâm nguyện của Người và quá yêu cái nếp văn hóa thiêng liêng đã nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc Việt Nam suốt mấy nghìn năm.

NHÂN CÂU CHUYỆN ĐỀN HÙNG, TÔI XIN GÓP Ý THÊM MỘT LẦN NỮA VỀ DÂNG LỄ

Hàng năm vào ngày Giỗ Tổ, các nguyên thủ quốc gia thường tới Đền Hùng ở Phú Thọ để dâng hương. Quan sát những hình ảnh của lễ hội Đền Hùng do các báo chí đăng tải, tôi có ý kiến sau:

 
1- Hai bộ quần áo lễ của Chủ lễ và Chủ sự quá xấu. Khăn của Chủ lễ có ngôi sao trong một vòng tròn giữa trán trông như cái đèn pin của cái ông đi soi ếch ở quê. Hai bộ này cần được thay thế.

VINGROUP KIỆN NHÀ BÁO LÊ TRUNG KHOA

VINGROUP KIỆN NHÀ BÁO LÊ TRUNG KHOA
Bài của Nguyen Hoang Anh

Ngày 4 tháng 11 năm 2025, Tòa án Thượng thẩm Berlin II (Landgericht Berlin II) đã tuyên phán quyết sơ thẩm trong vụ việc dân sự giữa VinFast Germany GmbH và ông Phạm Nhật Vượng (nguyên đơn) với nhà báo Lê Trung Khoa (bị đơn), chủ trang thông tin Thoibao.de.

 

Theo thông tin được tường thuật từ vụ kiện tụng giữa Vinfast và Lê Trung Khoa ở Đức, thì tòa án Đức có sự phân biệt rõ ràng giữa vu khống và cảm nhân cá nhân.

QUAN TỔNG ĐỐC, TUẦN PHỦ XƯA ỨNG PHÓ VÀ XỬ TRÍ VỚI… LỤT RA SAO?

 

QUAN TỔNG ĐỐC, TUẦN PHỦ XƯA ỨNG PHÓ VÀ XỬ TRÍ VỚI… LỤT RA SAO?

Bài của Lưu Anh Rô

Từ xưa, việc cứu trợ dân trong thiên tai, bão lụt luôn là thước đo của một chính quyền biết trọng dân, thương dân, lo cho dân. Dưới triều Nguyễn, chính sách cứu tế bão lụt được đặt ở vị trí trọng yếu trong tư tưởng “an dân vi bản”.Mỗi khi mưa to gió lớn, đê điều vỡ, lũ lụt ngút trời, mùa màng mất trắng thì triều đình lập tức hạ chiếu phát chẩn, cấp gạo, tiền, muối, thuốc men từ kho nhà nước để cứu dân, đồng thời miễn thuế, hoãn sưu dịch cho dân.