9 con của rồng
TTCT - Trong truyền thuyết dân gian phương Đông, rồng có chín con với hình dáng và sở thích hoàn toàn khác nhau. Các con của rồng được dân gian sử dụng làm linh vật trang trí ở những vị trí, những vật dụng với những ngụ ý đặc biệt khác nhau.
| 1-Bị hí
(Tên
khác là bá hạ, bát phúc, thạch long qui) là con trưởng của rồng -
linh vật có hình dáng thân rùa, đầu rồng. Bị hí có sức mạnh vượt bậc,
chịu được trọng lượng lớn nên thường được chạm khắc trang trí làm bệ
đỡ cho các bệ đá, cột đá, bia đá...
2- Li vẫn
(Còn
gọi là si vẫn) - con thứ hai của rồng, là linh vật có đầu rồng, miệng
rộng, thân ngắn. Tương truyền li vẫn thích ngắm cảnh và thường giúp
dân diệt hỏa hoạn nên được chạm khắc làm vật trang trí trên nóc các
cung điện cổ, chùa chiền, đền đài... ngụ ý cầu trấn hỏa, bảo vệ bình
yên cho công trình.
3- Bồ lao
Con
thứ ba của rồng, là linh vật thích âm thanh lớn, thường được đúc trên
quai chuông với mong muốn chiếc chuông được đúc có âm thanh như ý
muốn.
4- Bệ ngạn
(Còn
gọi là bệ lao, hiến chương) là con thứ tư của rồng, có hình dáng
giống hổ, răng nanh dài và sắc, có sức thị uy lớn. Theo truyền thuyết,
bệ ngạn rất thích lý lẽ và có tài cãi lý đòi sự công bằng khi có bất
công, nhờ vậy bệ ngạn thường được đặt ở cửa nhà ngục hay pháp đường,
ngụ ý răn đe người phạm tội và nhắc nhở mọi người nên sống lương
thiện.
5- Thao thiết
Con
thứ năm của rồng, là linh vật có đôi mắt to, miệng rộng, dáng vẻ kỳ
lạ. Thao thiết tham ăn vô độ, được đúc trên các đồ dùng trong ăn uống
như ngụ ý nhắc nhở người ăn đừng háo ăn mà trở nên bất lịch sự.
6-Công phúc
Con
thứ sáu của rồng, là linh vật thích nước nên được khắc làm vật trang
trí ở các công trình hay phương tiện giao thông đường thủy như cầu,
rãnh dẫn nước, đập nước, bến tàu, thuyền bè... với mong muốn công phúc
luôn tiếp xúc, cai quản, trông coi lượng nước phục vụ muôn dân.
7-Nhai xế
Con
thứ bảy của rồng - là linh vật có tính khí hung hăng, thường nổi cơn
thịnh nộ và ham sát sinh, thường được chạm khắc trên các vũ khí như
đao, búa, kiếm, xà... ngụ ý thị uy, làm tăng thêm sức mạnh và lòng can
đảm của các chiến binh nơi trận mạc.
8-Toan nghê
(Còn
gọi là kim nghê) - con thứ tám của rồng - linh vật có mình sư tử, đầu
rồng, thích sự tĩnh lặng và thường ngồi yên ngắm cảnh khói hương tỏa
lên nghi ngút. Toan nghê được đúc làm vật trang trí trên các lò đốt
trầm hương, ngụ ý mong muốn hương thơm của trầm hương luôn tỏa ngát.
9-Tiêu đồ
(Còn
gọi là phô thủ) - con thứ chín của rồng - là linh vật có tính khí
lười biếng, thường cuộn tròn nằm ngủ, không thích có kẻ lạ xâm nhập
lãnh địa của mình. Tiêu đồ được khắc trên cánh cửa ra vào, đúng vào vị
trí tay cầm khi mở, ngụ ý răn đe kẻ lạ muốn xâm nhập nhằm bảo vệ sự
an toàn cho chủ nhà.
* Ngoài chín con nói trên,
gia đình rồng còn có một số linh vật khác như: Tù Ngưu - linh vật
giỏi về âm nhạc; Trào Phong - linh vật được gắn trên nóc nhà ngụ ý
chống cháy và thị uy kẻ xấu (giống li vẫn); Phụ Hí - linh vật bảo vệ
bia mộ.
Tù ngưu
Trào phong Phụ hí |
Th.S NGUYỄN NGỌC THƠ (Đại học KHXH&NV)
Nguồn: Tuổi Trẻ.







