Chuyện vãn trên đường lên Lũng Cú
Vũ Xuân Tửu
Nhà
văn Lê Văn Thảo (Dương Ngọc Huy), từ Sài Gòn ra, làm mộ cho anh trai, ở cục thống
kê Yên Bái, rồi ghé qua Tuyên Quang, rủ tôi trở lại Lũng Cú. Nói trở lại, là vì
năm 2009, tôi đã có chuyến đưa các nhà văn Nam Bộ: LVT (Sài Gòn), Lê Chí (Cần
Thơ), Vũ Hồng (Bến Tre), lên thăm Lũng Cú rồi. Nhà văn LVT nói, có anh nhà báo
Nam Bộ đã từng đi nhiều nước thế giới và các tỉnh nước Nam, rồi rút ra kết
luận, du lịch thì nên đến Hà Giang, chỗ nào cũng thấy đẹp! Ngoài bảy mươi tuổi,
mà nhà văn còn trở lại với Lũng Cú, điểm cực bắc của tổ quốc, thì thật đáng nể.
Qua
khỏi thành phố Hà Giang, đứng dưới chân dốc Pắc Sum nhìn lên, thấy dòng chữ
trắng, gắn nổi trên sườn núi: “Cao nguyên đá Đồng Văn- Công viên địa chất toàn cầu”.
Sang thu, biên thùy chớm lạnh. Mấy hôm nay lại có mưa nhỏ và nhiều sương mù,
nên đường xá lên vùng cao càng thêm khó khăn, nhưng anh Thành, lái xe của Văn
phòng Hội Nhà văn Việt Nam, quả là tay lái lụa, khiến chúng tôi an tâm mà ngắm
cảnh, chụp ảnh, quay phim. Đến Quản Bạ thì trời vừa tối, chúng tôi nghỉ lại thị
trấn Tam Sơn, khách sạn ngay dưới chân núi Cô Tiên, nhìn lên Cổng Trời, thấy
đèn pha ô-tô bị sương mù chặn đứng, nom như ông già đang bưng đôi đĩa đèn, dò
dẫm xuống núi vậy. Chúng tôi ngả lưng trên giường, chuyện phím:
-
Hồi trong rừng (căn cứ cách mạng), có người nhờ săn bắn thú, nuôi cán bộ, bộ
đội, mà suýt được phong anh hùng. Có hồi, đoàn cán bộ tuyên truyền cao cấp của
TQ sang ta, rồi vô Nam
tìm hiểu tình hình chiến trường. Trước khi lên đường, bác Hồ tặng cho bình tông
nước sâm, thế mà trên đường hành quân, nó dùng để rửa chân… Vào đến căn cứ Nam
Bộ, có thằng bị sốt, ta nấu cháo bột ngọt, nhưng nó không ăn được, đổ cả nồi,
với thái độ xấc xược. Ta đã họp và phân tích, trước kia bọn quan lại phong kiến
hách dịch. Bây giờ là cộng sản mà cũng thế sao? Thế là nó khóc!
Trên
sườn đồi, những thửa ruộng bậc thang lúa đã chín vàng. Nhà văn LVT mải miết qua
ca-mê-ra. Mấy đám ruộng đã gặt, chỉ còn trơ gốc rạ, đồng bào xếp đứng những gồi
rạ trên mặt ruộng, nom như đàn búp bê xinh xinh, cùng rủ mớ tóc vàng, diện váy
vàng, ngơ ngác.
-
Nghe nói, bác với ông Dương Văn Minh có họ hàng?- tôi tò mò hỏi.
-
Anh em con chú bác mà. - ổng trả lời.
-
Làm sao mà cách mạng lại thuyết phục được một ông tổng thống đầu hàng?
-
Từ hồi những năm 60 mươi (tk 20), cách mạng đã phái em ổng là Dương Thanh Nhật
(đại tá quân đội) vào Củ Chi, với nhiệm vụ móc nói với đại tướng DVM rồi. Như
vậy, ổng tham gia cách mạng từ trước, chứ đâu phải tới thời điểm sát nút ngày
30/4. Cách mạng giao nhiệm vụ phải làm cho được tổng thống Việt Nam
cộng hòa. Ban đầu, ổng không nhận, sợ mang tiếng là tổng thống đầu hàng. Nhưng
cách mạng khuyên, nên chịu hy sinh cho đất nước. Theo hiến pháp VNCH, thì chỉ
tổng thống mới cầm đầu quân đội và mới có thể ra lệnh hạ vũ khí đầu hàng. Một
kịch bản đã được chuẩn bị trước, khi cách mạng đưa xe tăng vào dinh Độc Lập,
thì ổng phải tập hợp nội các ở phòng họp, chờ sẵn. Sau đó, đưa sang đài phát
thanh để tuyên bố đầu hàng và yêu cầu quân sỹ hạ vũ khí.
-
Quả là một chiến tích phi thường. Nếu ông ta mà ra lệnh tử thù, thì quân sỹ,
dân chúng hai bên sẽ thiệt mạng vô kỳ kể, lại còn bao nhiêu phương tiện chiến
tranh, nhà cửa, cầu cống, phố xá sẽ bị phá hủy.
-
Sau ngày giải phóng Sài Gòn, ông Lên Duẩn vô Nam, gặp ổng, biểu rằng, một mình
anh bằng cả quân đoàn! Mấy năm sau chiến tranh, đời sống khó khăn quá, ông Võ
Văn Kiệt đem cho ổng 500 đồng, mà hồi đó, cái xe hon-đa chỉ năm, sáu chục đồng
thôi à. (Tôi quên không hỏi là phụ cấp hàng tháng, hay chỉ một lần thôi). Ổng
trị bệnh bên Pháp, trước khi về, các cựu tướng lĩnh VNCH đòi gặp, chất vấn
rằng, quân đội nghe lời ông, ông bảo hạ vũ khí là hạ vũ khí, nếu ông bảo tử thủ
là tử thủ. Thế mà bây giờ, ông còn dẫn các doanh nghiệp nước ngoài về tái thiết
Việt Nam,
thì làm sao đánh đổ? Ổng trả lời, việc chế độ đổ hay còn là do dân. Ông là
người chống Cộng, nhưng phải có trách nhiệm xây dựng đất nước. Về sau, nhà nước
cho tiền để sửa biệt thự Hoa Lan, để đón ổng về nghỉ dưỡng, nhưng không kịp.
