Lời dẫn của Lâm Khang: Cán Thần Chu Mạnh Trinh là một đấng tài hoa. Cuộc đời ngắn ngủi của ông đã để lại cho non sông những điều kỳ thú. Về thơ là Hương Sơn phong cảnh ca, bài thơ hay nhất về Hương Tích mà đến nay chưa ai vượt qua được. Ông cũng là người vẽ kiểu Gác chuông Thiên Chùa đẹp lạ lùng. Với Hưng Yên, ông là người hưng công và thiết kế tòa phương đình của đền Đa Hòa, để lại hai chữ đại tự "Bồng Lai" đến nay vẫn còn tươi nét bút. Đương thời, Chu Mạnh Trinh được tôn vinh là một trong "TỨ CHI VĂN". Đó là: Kinh bang tế thế chi văn Nguyễn Thượng Hiền, Cử tử chi văn Vũ Phạm Hàm, Thần tiên chi văn Dương Khuê và Tài tử chi văn Chu Mạnh Trinh. Xin giới thiệu bài viết của Đạo diễn, Nhà văn Mai An Nguyễn Anh Tuấn.
Hiển thị các bài đăng có nhãn Tứ Bất tử. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Tứ Bất tử. Hiển thị tất cả bài đăng
Thứ Ba, 11 tháng 11, 2025
Thứ Tư, 26 tháng 3, 2025
VẺ ĐẸP GIẢN DỊ CỦA PHO TƯỢNG THÁNH MẪU LIỄU HẠNH Ở PHỦ NẤP
CHIÊM BÁI BỨC TƯỢNG ĐỒNG ĐỘC ĐÁO
VỀ VẺ ĐẸP GIẢN DỊ CỦA THÁNH MẪU
Bài: Trang Thanh Hien
Đây là bức tượng đồng Thánh Mẫu Liễu Hạnh được thờ tại Phủ Nấp - Phủ Quảng Cung (thôn Vỉ Nhuế, xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định) và là một trong những tác phẩm độc đáo nhất trong hệ thống các điêu khắc thờ Mẫu ở Việt Nam.
Khu đền phủ cổ xưa đã từng bị bị san phẳng để xây dựng ao cá, những hiện vật, đồ thờ cũng đã bị thất tán gần hết. Pho tượng Thánh Mẫu Liễu Hạnh bằng đồng kể trên còn may mắn được đưa vào Ủy ban nhân dân xã Yên Đồng cất giữ.
Thứ Sáu, 1 tháng 3, 2024
Nguyễn Xuân Diện: ĐẦU NĂM, LÊN CHƠI NÚI BA VÌ
Ngày đầu năm, lên chơi núi Ba Vì
Nguyễn Xuân Diện
Núi Ba Vì ở về phía Tây thành Thăng Long Hà Nội, còn gọi là núi Tản Viên. Tản là cái tán, Viên là tròn. Gọi vậy là vì núi có ba ngọn (ba vì, ba vị), trên đỉnh núi thắt cổ bồng trông như cái tán lọng giữa vũ trụ. Trong “Dư địa chí”, Nguyễn Trãi viết: “Đó là núi tổ của nước ta đó”. Sách “Đại Nam Nhất thống chí” chép rằng trên núi có loài cỏ gọi là “Vô phong độc dao thảo”, tức là loài cỏ khi không có gió mà cũng lay động đong đưa không ngừng. Trên núi có rừng trúc đẹp, lại có thảm rêu màu đỏ như huyết. Cùng vô vàn loài thảo mộc và dược liệu quý.
Thứ Bảy, 13 tháng 1, 2024
SÁCH MỚI XUẤT BẢN: TỨ BẤT TỬ - TƯ LIỆU VÀ KHẢO CỨU
SÁCH ĐÃ IN VÀ PHÁT HÀNH:
TỨ BẤT TỬ - TƯ LIỆU VÀ KHẢO CỨU
TỨ BẤT TỬ - TƯ LIỆU VÀ KHẢO CỨU
Nguyễn Xuân Diện
Từ năm 2016 đến nay, cứ đến mùa thu là tôi lại chuẩn bị một bản thảo để in sách. Năm ngoái là cuốn "Hồn Cổ Nhạc Trong Tranh", in 1000 bản. Năm nay là cuốn chuyên khảo "TỨ BẤT TỬ", là một công trình tập thể mà tôi là chủ biên.
Sách in tại Nhà xuất bản Khoa học xã hội, nhưng số lượng rất ít, chỉ 300 bản theo quy định của Viện Hàn lâm KHXH. Tôi sẽ in thêm 400 cuốn để dâng vào các đền, phủ, miếu, điện thờ Tứ Bất Tử và đáp ứng nhu cầu của anh chị em.
Trong tín ngưỡng thờ bách thần của người Việt, “hoặc có vị là tinh túy của núi sông, hoặc có vị là nhân vật linh thiêng, khí thế lừng lẫy về trước, anh linh còn mãi về sau” (Lời tựa sách Việt điện u linh), có 4 vị thần được dân gian tôn vinh là Tứ bất tử. Đó là bốn vị linh thiêng bất tử trong thần điện Việt Nam: Tản Viên Sơn Thánh, Chử Đồng Tử, Phù Đổng Thiên Vương (Thánh Gióng) và Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Thực ra, trong lịch sử đã diễn ra không phải hoàn toàn như vậy, trước khi Thánh Mẫu Liễu Hạnh giáng sinh thì các vị Thánh Từ Đạo Hạnh, Nguyễn Minh Không có chân trong bộ tứ này.
Tứ Bất tử là một tín ngưỡng phức hợp với các lớp văn hóa chồng lấn, đan xen, tiếp biến và tích hợp để luôn tạo ra những sắc thái mới và biến đổi theo thời gian, có sức lan tỏa mạnh mẽ và gắn kết các giá trị văn hóa và tâm linh lại để tạo nên sức mạnh mới.
Tứ Bất tử ngưng kết văn hóa Việt qua nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán; tạo ra các văn bản thư tịch phong phú và đa dạng.
Tứ Bất tử song hành cùng lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Trong suốt quá trình lâu dài đó, Tứ Bất tử đã tích hợp các nhân tố nổi trội nhất của văn hóa, lịch sử và tâm linh đương thời, cả nội sinh lẫn ngoại nhập tạo nên quyền phép và sức mạnh vượt gộp. Các giá trị văn hóa được tiếp thu và đẩy lên thành sức mạnh. Tứ Bất tử đã sáng tạo ra văn hóa, và làm giàu các giá trị văn hóa Việt Nam.
Thứ Năm, 20 tháng 7, 2023
LẦN ĐẦU CHIÊM BÁI ĐỀN PHỐ CÁT
LẦN ĐẦU CHIÊM BÁI ĐỀN PHỐ CÁT
Nguyễn Xuân Diện
Đền Phố Cát toạ lạc tại xã Thành Vân huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hoá. Đi đường QL1, đến thị xã Bỉm Sơn qua Đền Sòng có lối vào huyện Thạch Thành, đi đến thị trấn Thạch Thành rẽ phải 500m là đến đền Phố Cát.
Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
Quanh đền cổ thụ rườm rà. Đền nằm chênh vênh bên bờ suối An Lão. Suối trong xanh, có cầu đá dẫn sang đền Quan Giám Sát.
113 năm trước, cụ Phó bảng Kiều Oánh Mậu diễn Nôm tiên phả Tiên Chúa Liễu Hạnh cho biết cạnh đền có giếng âm dương đêm thì cạn mà ngày lại đầy. Lại cho biết cá ở dưới suối trước cửa đền có một loài nhưng chia làm hai: một loại ăn chay, một loại ăn mặn. Cá ở suối đầu đen, bụng trắng, mình dài.
Thứ Ba, 29 tháng 11, 2022
SÂN GOLF 90 HA SẮP NUỐT GỌN DI TÍCH QUỐC GIA CHỬ ĐỒNG TỬ
SÔNG HỒNG KHÔNG CẦN SÂN GOLF NỮA!
Nhà văn Nguyễn Thành Phong
Tiếp cận với những kiến nghị của nhà văn Nguyễn Phúc Lai, nguyên Giám đốc Sở VHTT&DL, nguyên Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Hưng Yên, sau đó thêm nhà thơ, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát và nhà văn Lê Văn Ba, đều là người quê gốc Hưng Yên, đã cùng lên tiếng về dự án "Khu văn hóa du lịch và dịch vụ TDTT Chử Đồng Tử và dự án sân golf Sông Hồng" có nguy cơ phá hủy, xâm phạm di tích Chử Đồng Tử - Tiên Dung, tôi thật sự hốt hoảng, lo lắng, vì nhiều căn nguyên:
Nhà văn Nguyễn Thành Phong
Tiếp cận với những kiến nghị của nhà văn Nguyễn Phúc Lai, nguyên Giám đốc Sở VHTT&DL, nguyên Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Hưng Yên, sau đó thêm nhà thơ, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát và nhà văn Lê Văn Ba, đều là người quê gốc Hưng Yên, đã cùng lên tiếng về dự án "Khu văn hóa du lịch và dịch vụ TDTT Chử Đồng Tử và dự án sân golf Sông Hồng" có nguy cơ phá hủy, xâm phạm di tích Chử Đồng Tử - Tiên Dung, tôi thật sự hốt hoảng, lo lắng, vì nhiều căn nguyên:
Thứ Tư, 25 tháng 4, 2018
TRONG "TỨ BẤT TỬ" CÓ HAI NGƯỜI LÀ RỂ CỦA VUA HÙNG
TỨ BẤT TỬ TRONG TÂM THỨC VIỆT NAM
Nguyễn Xuân Diện
Lời dẫn của tác giả: Nhân ngày giỗ Tổ năm Mậu Tuất (2018), xin giới thiệu lại bài viết về Tứ Bất tử của Nguyễn Xuân Diện viết năm 1996. Trong các vị "Tứ Bất Tử" có 3 vị hiển thánh từ thời Hùng Vương, và đặc biệt, 2 trong 3 vị là con rể của Vua Hùng.
Trong tín ngưỡng thờ bách thần của người Việt, “hoặc có vị là tinh túy của núi sông, hoặc có vị là nhân vật linh thiêng, khí thế lừng lẫy về trước, anh linh còn mãi về sau” (Lời tựa sách Việt điện u linh), nhưng có 4 vị thần được dân gian tôn vinh là Tứ bất tử. Đó là bốn vị linh thiêng trường sinh bất tử trong thần điện Việt Nam. Mọi người vẫn cho rằng đó là Tản Viên Sơn Thánh, Chử Đồng Tử, Tháng Gióng và Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Thực ra, trong lịch sử đã đã diễn ra không phải hoàn toàn như vậy, và trong chúng ta không phải ai cũng biết Tứ bất tử là những ai và có từ bao giờ.
Thứ Năm, 8 tháng 3, 2018
VẺ ĐẸP GIẢN DỊ CỦA PHO TƯỢNG THÁNH MẪU LIỄU HẠNH Ở PHỦ NẤP
Độc đáo pho tượng Mẫu Liễu Hạnh ở Phủ Nấp
Trang Thanh Hiền
TP - Được tạo tác bằng đồng, pho tượng Thánh Mẫu Liễu Hạnh mới được phát hiện ở Phủ Nấp - Phủ Quảng Cung (Vỉ Nhuế, Ý Yên, Nam Định) có thể xem là một trong những tác phẩm độc đáo nhất trong hệ thống các điêu khắc thờ Mẫu ở Việt Nam.
.
.
Hơn thế nữa pho tượng này còn là tác phẩm ghi nhận những giá trị lịch sử và văn hóa của vùng đất gần đây được các nhà khoa học phát hiện là nơi “giáng trần” đầu tiên của Bà.
Pho tượng ba chìm bảy nổi
Phủ Quảng Cung, hay còn gọi là Phủ Nấp thuộc xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, cách Phủ Dày khoảng 7km, từng được biết đến qua thư tịch cổ là nơi giáng sinh đầu tiên Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một trong những thánh nữ thuộc hàng Tứ Bất Tử của Việt Nam.
Pho tượng ba chìm bảy nổi
Phủ Quảng Cung, hay còn gọi là Phủ Nấp thuộc xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, cách Phủ Dày khoảng 7km, từng được biết đến qua thư tịch cổ là nơi giáng sinh đầu tiên Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một trong những thánh nữ thuộc hàng Tứ Bất Tử của Việt Nam.
Như trên câu đối của phủ chính Tiên Hương ở Phủ Dày có ghi: “Tam thế luân hồi, vu Vỉ Nhuế, vu Vân Cát, vu Nga Sơn ngũ bách dư niên quang thực lục/ Lịch triều ba cổn, vi đế nữ, vi đại vương, vi chúng mẫu, ức niên van cổ điện danh bang” (Ba kiếp giáng trần, ở Vỉ Nhuế, ở Vân Cát, ở Nga Sơn, đến nay đã hơn năm trăm năm sự tích sáng ngời trong sử sách/ Các triều phong tặng là con vua, là đại vương, là Thánh Mẫu, Ngàn năm vạn thủa rạng non sông).
Tuy nhiên, từ trước tới nay người ta lại chỉ biết đến những địa điểm mà tín ngưỡng thờ bà đã trở nên phổ biến cuốn hút hàng ngàn hàng vạn con nhang đệ tử hành hương về đất Mẫu như Phủ Dày, hay đền mẫu Sòng Sơn, Thanh Hóa, mà lại không biết đến một địa danh không kém phần quan trọng đó là Phủ Nấp.
Thứ Hai, 19 tháng 2, 2018
Đặng Tiến: QUÁ KHỨ LINH THIÊNG TRÊN TRANG SÁCH BIÊN KHẢO
Rước Tam Vị Thánh Tản vào đền Ngự Dội. Ảnh: Nguyễn Tuấn Thành.
Đặng Tiến
(Khoa Ngữ văn, ĐH Sư phạm Thái Nguyên)
BÊN KIA LÀ BA VÌ...
(Khoa Ngữ văn, ĐH Sư phạm Thái Nguyên)
BÊN KIA LÀ BA VÌ...
Stt này là để cảm ơn TS Nguyễn Xuân Diện vì cuốn sách ông gửi cho...
Tôi không rõ lắm thời trước huyện Thanh Oai (Hà Đông cũ) có được xếp vào Xứ Đoài không? Gốc gác quê tôi là ở đó. Còn Quốc Oai quê vợ thì chắc chắn là thuộc Xứ Đoài...Từ trước năm 1945 không rõ vì lí do nào ông nội tôi bỏ xứ ra đi... và trôi trôi dạt dạt thế nào ông nội mất rất sớm, ở vậy nuôi con và bà nội đưa gia đình về định cư ở vùng Ngã Ba Hạc, vùng đất cổ tương truyền là kinh đô cũ của 18 đời Vua Hùng nửa thực nửa huyền thoại.
Tôi không rõ lắm thời trước huyện Thanh Oai (Hà Đông cũ) có được xếp vào Xứ Đoài không? Gốc gác quê tôi là ở đó. Còn Quốc Oai quê vợ thì chắc chắn là thuộc Xứ Đoài...Từ trước năm 1945 không rõ vì lí do nào ông nội tôi bỏ xứ ra đi... và trôi trôi dạt dạt thế nào ông nội mất rất sớm, ở vậy nuôi con và bà nội đưa gia đình về định cư ở vùng Ngã Ba Hạc, vùng đất cổ tương truyền là kinh đô cũ của 18 đời Vua Hùng nửa thực nửa huyền thoại.
Thứ Sáu, 12 tháng 1, 2018
TS. Nguyễn Thị Tính: CUỐN SÁCH QUÝ CỦA TS. NGUYỄN XUÂN DIỆN
(Khoa Văn - ĐH Sư phạm Hà Nội II)
“TẢN VIÊN SƠN THÁNH DI TÍCH & LỄ HỘI ĐỀN VÀ”
là một cuốn sách quý của tác giả Nguyễn Xuân Diện - Viện Nghiên cứu Hán Nôm.
Nội dung cuốn sách cho thấy tác giả đã có sự khảo cứu công phu, tường tận thư tịch, truyền thuyết kết hợp với kết quả khảo sát, nghiên cứu thực địa cẩn trọng, săc sảo. Do đó, với 264 trang, khổ 13cm x 20,5cm, tác giả đã trình bày khoa học, hấp dẫn về các lớp văn hóa xung quanh Đức Thánh Tản Viên và đền thờ Thánh: huyền thoại về một vùng địa linh, Thần tích, kiến trúc đền, bài trí thần điện, đồ thờ, lịch sử tôn tạo, lễ hội, thư tịch Hán Nôm, hoành phi câu đối, văn bia, cuốn thư… Tôi đã đọc thấy nhiều thông tin “lạ” ngoài những gì đã đọc, đã nghe về Đức Thánh Tản:
“TẢN VIÊN SƠN THÁNH DI TÍCH & LỄ HỘI ĐỀN VÀ”
là một cuốn sách quý của tác giả Nguyễn Xuân Diện - Viện Nghiên cứu Hán Nôm.
Nội dung cuốn sách cho thấy tác giả đã có sự khảo cứu công phu, tường tận thư tịch, truyền thuyết kết hợp với kết quả khảo sát, nghiên cứu thực địa cẩn trọng, săc sảo. Do đó, với 264 trang, khổ 13cm x 20,5cm, tác giả đã trình bày khoa học, hấp dẫn về các lớp văn hóa xung quanh Đức Thánh Tản Viên và đền thờ Thánh: huyền thoại về một vùng địa linh, Thần tích, kiến trúc đền, bài trí thần điện, đồ thờ, lịch sử tôn tạo, lễ hội, thư tịch Hán Nôm, hoành phi câu đối, văn bia, cuốn thư… Tôi đã đọc thấy nhiều thông tin “lạ” ngoài những gì đã đọc, đã nghe về Đức Thánh Tản:
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)









