CỔ TỤC BÓP VÚ TRONG MỘT SỐ LỄ HỘI XỨ KINH BẮC

Cổ tục xứ Kinh Bắc

Những tài liệu dưới đây được viết bằng chữ Hán - Nôm, là những ghi chép về dân tục của vùng Kinh Bắc, vào năm Khải Định thứ 5 (1920), do Viễn Đông Bác Cổ chủ trương và các nhà nho Việt Nam tiến hành khai báo.

Tài liệu này đã được các nhà nghiên cứu thuộc Viện nghiên cứu Hán Nôm biên dịch trong cuốn sách: Địa phương chí tỉnh Bắc Ninh qua tư liệu Hán Nôm, do GS Đinh Khắc Thuân chủ biên. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội năm 2009.

Phần biên dịch được trích dẫn dưới đây do Nguyễn Thị Hường - Nguyễn Tô Lan dịch, Đinh Khắc Thuân hiệu đính.

ĐẾN HẸN, KHÔNG LÊN. NHỚ HỘI LIM, NƯƠNG VÀO CÂU CA QUAN HỌ

Nhớ nhau, nương vào câu ca quan họ
 
Nguyễn Xuân Diện

.

Cho đến nay, đã từng có rất nhiều giả thuyết về sự ra đời và nguồn gốc của quan họ nhưng chưa có giả thuyết nào được chấp nhận một cách tuyệt đối. Ngay chữ Quan họ, chúng ta cũng chưa tìm được một văn bản Hán Nôm nào chép hai chữ này. Quan họ có từ bao giờ cũng chưa có câu trả lời xác quyết!

LỄ HỘI ĐANG DẪN CẢ DÂN TỘC TA LẠC ĐƯỜNG

Đầu năm, từ lễ hội suy nghĩ về văn hóa 
tâm thế xã hội

Nguyễn Xuân Diện
Xuân 2013

Sau những ngày Tết Nguyên đán, trống hội đã gióng lên. “Bao nhiêu trống với chiêng tưng bừng vui rộn rã. Bao nhiêu phướn với hoa quay cuồng đến ngợp trời”. Mùa lễ hội đã bắt đầu! Bao nhiêu những bãi đất trống trước cửa đình đã lại náo động trong những ngày hội xuân rộn rã. Ba tháng ăn chơi bắt đầu. Những cuộc sát phạt trên các chiếu bạc từ làng quê đến phố thị ăn theo mùa lễ hội cũng đã bắt đầu khởi sự…

Chúng ta có quá nhiều lễ hội. Có người tính mỗi ngày bình quân ở Việt Nam có hai mươi lễ hội, một năm cả nước có tới 8.000 lễ hội. Mấy năm gần đây sự nở rộ của lễ hội ở trên khắp các miền của đất nước, đã bộc lộ ra tất cả những mặt tiêu cực của văn hóa Việt Nam.

BẾN XUÂN - thơ Nguyễn Hồng Hải

Bến Xuân

Nguyễn Hồng Hải
 

Trở lại bến xuân xưa
Hoa rụng trắng dòng sông kỷ niệm
Bất chợt gặp chuyến đò rời bến
Tôi chỉ kịp nhìn theo mái tóc quen...

Chỉ thấy xa mờ dáng nón em nghiêng
Vô nghĩa một mùa xuân hò hẹn
Cỏ xanh rối bước chân người đến muộn
Sương giêng hai, hơi thở nghẹn con đường

Có trách gì đâu dẫu người ấy là em
Đành tiếc quá cái thời mình trẻ thế
Phút ngây thơ hóa chớp nguồn mưa bể
Để bây giờ lặng lẽ trông sang

Mưa xuân bay buồn như kiếp lang thang
Tôi đứng rút từng sợi hồn lên mắt
Kỷ niệm cũ ướt nhòa câu hát
Câu hát của người trở lại bến xuân xưa...

 

N.H.H 

 

 

MÙA LỄ HỘI, NHỮNG NƠI NÊN ĐẾN, NHỮNG NƠI KHÔNG NÊN ĐẾN

Miền Bắc Việt Nam, cái nôi văn hóa của cả dân tộc trong những ngày đầu Xuân có rất nhiều lễ hội truyền thống được tổ chức để người dân vui chơi và cũng là dịp bày tỏ ước vọng mưa thuận gió hòa trong xã hội nông nghiệp của Việt Nam. 

TỪ CÂU CHUYỆN BIẾU TẾT 193 NĂM TRƯỚC

Bùi Xuân Đính

Nguyễn Văn Hiếu (1764 - 1833) người huyện Kiến Hòa, tỉnh Định Tường (nay là tỉnh Tiền Giang). Sinh ra trong một gia đình nghèo, thuở nhỏ, Nguyễn Văn Hiếu phải đi cắt cỏ thuê để kiếm sống. Lớn lên, ông theo nghiệp binh, lần lượt được giao đảm nhiệm các chức : Hữu quân Phó tướng. Lưu thủ Bình Định, Trấn thủ các trấn : Sơn Nam Hạ. Thanh Hoa, Nghệ An, phong Đô thống trung doanh quân Thần sách. Năm thứ tám (Đinh Hợi, 1827), ông được cử đi làm Kinh lược sứ ở Nam Định. Chỉ trong hai tháng, ông và các quan đã xử lý hàng loạt các quan lại vùng này tham nhũng, ức hiếp dân chúng, ổn định tình hình, được Vua Minh Mệnh khen ngợi. Đến tháng 11 năm 1831, khi tỉnh Hà Nội được thành lập, Nguyễn Văn Hiếu được bổ làm Tổng đốc Hà - Ninh. Từ tháng Giêng năm Nhâm Thìn (tháng 2 năm 1832), ông còn kiêm chức Tuần phủ Hà Nội; đến tháng Bảy cùng năm, được triệu về Kinh; được thăng Tả quân Đô thống phủ, Chưởng phủ sự, tước Lương Năng bá.

HÁT Ả ĐÀO, CUỘC GẶP GỠ CỦA THI CA VÀ ÂM NHẠC

Vào 14h30 chiều thứ bảy 23/04//2016, tại Salon Văn hóa quán Cà phê Thứ Bảy, 3A, Ngô Quyền, Hoàn Kiếm, Hà Nội đã diễn ra buổi thuyết trình của TS Nguyễn Xuân Diện về Chủ đề: “HÁT Ả ĐÀO – CUỘC GẶP GỠ GIỮA THI CA VÀ ÂM NHẠC”. Chương trình do Giáo sư Chu Hảo chủ trì.

SỐ TẾT QUÝ TỴ 2013 TẶNG BẠN ĐỌC TỄU BLOG

Thưa quý vị, 

Một mùa xuân mới lại về. Xuân về là quy luật của trời đất, vũ trụ. Chẳng có ai có thể chắn nẻo Xuân sang! Và dù không đón, Xuân vẫn cứ sang.

Theo lệ, Tễu blog lại sắm sanh, chuẩn bị một số TẾT để cung hiến quý vị - những người bạn đã vui buồn cùng Lâm Khang chủ nhân suốt một năm qua. Ngày thường đã ghé thăm hiên trà này, tự tình cùng nhau, giờ Tết đến, Xuân về, bên cạnh trà đượm hương nồng, có thêm bánh chưng xanh, mứt gừng, mứt bí, hạt dưa…thì lại chụm đầu cùng nhau vui mùa Xuân mới.

Dự kiến số Tết, bắt đầu từ 20 tháng Chạp đến Rằm tháng Giêng có các bài vở sau:
-   Các bài văn khấn chiều Ba mươi, Giao thừa, Sáng mùng Một, và hóa vàng.
-   Chọn người xông đất (cho từng gia chủ, tùy việc), hướng xuất hành, mở hàng, khai bút…
-   Lịch hội Xuân Quý Tỵ để các vị đánh dấu vào lịch, cùng nhau trẩy hội Xuân
-  Thơ Xuân của các vị: Nguyễn Trọng Vĩnh, Chu Hảo, Mai Văn Lạng, Nguyễn Xuân Diện, Nguyễn Hồng Hải, Thảo Phương...
-   Các bài viết của: Bùi Công Tự, Đào Tiến Thi. 

-   Truyện ngắn của Vũ Đảm, Vũ Xuân Tửu
-   Các bài về văn hóa và phong tục cổ truyền Nguyễn Xuân Diện, Phan Cẩm Thượng.
-   Xuân về nhớ chút duyên xưa Văn nhân & Ả đào - Nguyễn Xuân Diện
-  Phong dao huê tình - khát vọng và sự phản kháng của phụ nữ xưa - Phùng Hồng Kổn

- Tảo mộ - tạp văn của Nguyễn Xuân Diện

- Tết Ông Táo – truyền thuyết và nghi lễ

- Mưa Xuân – tạp văn của Nguyễn Xuân Diện 

- Cây nêu ngày Tết, bài của Cao Ngọc Hóa. 

- Chồi Xuân - tạp văn của Nguyễn Xuân Diện 

- Rau Xuân - tùy bút của Kim Anh

- Chợ Tết xưa - Thơ Đoàn Văn Cừ và bưu ảnh cổ 

- Chân dung chợ Việt xưa – khảo cứu của Trịnh Quang Dũng

- Thú chơi tranh Tết của người Việt - Trang Thanh Hiền

- Chữ trong tranh Đông Hồ - Phùng Hồng Kổn

- Tranh làng Sình, nét đẹp của văn hóa dân gian xứ Huế - Trang Thanh Hiền

- Ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết - bài sưu tầm

- Triết lý Bánh Chưng Tết Việt - bài của Nguyễn Nhã

- Tâm lý ngày Tết - Thượng Chi Phạm Quỳnh

- Tắm tất niên đón may mắn -  TT & VH

- Đêm giao thừa nhớ Mẹ - tùy bút của Trần Mạnh Hảo

- Tết trong ký ức tuổi thơ - tùy bút của Phùng Hoàng Anh.

Chùm bài về lễ hội Mùa Xuân:

- Nguyễn Xuân Diện trả lời PV RFA về Lễ Hội Mùa Xuân

- Lễ hội Đền Và - Nguyễn Xuân Diện

- Du xuân miền quan họ: ngủ bọn ở nhà chứa - Nguyễn Xuân Diện

- Độc đáo chợ Chuộng, ném cà chua, trứng vào nhau lấy may - bài sưu tầm

- Trẩy hội Chùa Hương, ghé thăm Vân Đình - Nguyễn Xuân Diện

- Cổ tục bóp vú trong một số lễ hội xứ Kinh Bắc - tư liệu quý, NXD sưu tầm

- Hôm nay, con đĩ lại đánh bồng - Thu Hiền (Bee.net)

- Linh tinh tình phộc (có video) - Nguyễn Xuân Diện

- Lễ hội đền Trần: Hào quang quá khứ, lo âu hiện tại - Trọng Thành (RFI)

-   Thơ xuân của bạn đọc bốn phương: Nguyễn Đỗ, Phan Liên Khê...

-   Các bài về con Rắn, nhân năm con Rắn.

Các bài sẽ lên trang đúng lúc GIAO THỪA: thơ Nguyễn Trọng Vĩnh, Chu Hảo, xã luận của Bùi Công Tự, Đào Tiến Thi.

Thơ khai bút của Nguyễn Đăng Hưng.

Mời chư vị góp Tết với Tễu Blog bằng bài viết hoặc giới thiệu các bài viết hay, độc đáo trên các trang báo, blog bạn bè để cùng chia sẻ hương vị ngày Tết cổ truyền.

Lâm Khang chủ nhân kính báo!

BẢN LĨNH NHÂN DÂN

BẢN LĨNH NHÂN DÂN

BÙI CÔNG TỰ

Thế là Rồng Nhâm Thìn đã mãn nhiệm kỳ một năm ngắn ngủi. Theo thông lệ, Rắn Quý Tỵ kế nhiệm ngôi báu.

Cuộc chuyển giao quyền lực vừa diễn ra rầm rộ lúc giờ Tý với những màn pháo hoa rợp trời.

Tuy đây là cuộc chuyển giao thường kỳ nhưng là sự chuyển giao của Trời Đất, của thời gian - không gian, của cỏ cây hoa lá... cho nên lòng mỗi người đều cảm thấy bâng khuâng.

Nâng ly rượu mừng xuân mới, chúng ta ngoảnh lại quãng thời gian một năm vừa đi qua.

Đó là quãng thời gian 365 ngày bất ổn!

TRÍ THỨC VIỆT NAM ĐANG TRỞ LẠI CHÍNH MÌNH

TRÍ THỨC VIỆT NAM ĐANG TRỞ LẠI CHÍNH MÌNH

Đào Tiến Thi

Thời xã hội Việt Nam dưới chế độ phong kiến, trí thức không phải một lực lượng độc lập. Nền Nho giáo cùng thiết chế của chế độ phong kiến tạo ra một lớp người gọi là “sỹ” (sỹ hoạn, sỹ phu, kẻ sỹ, sỹ quân tử), họ vừa là người có học, vừa là người được vua ban cho chức và tước để làm nhiệm vụ “chăn dân”. Như vậy, chỉ trừ những ông đồ không đỗ đạt, chấp nhận “tiến vi quan, thoái vi sư”, trừ một số ít kẻ sỹ đỗ đạt nhưng “treo ấn từ quan” về ở ẩn, thì suốt gần một nghìn năm, trí thức Việt Nam gắn chặt với bộ máy thống trị của giai cấp phong kiến. Cho nên họ là trí thức cũng đồng thời là quý tộc. Tất cả quyền lợi của trí thức – quý tộc được hưởng đều được coi là “ơn mưa móc” của nhà vua.